Πρωτοποριακή έρευνα για την επίδραση στον «άξονα» εντέρου- εγκεφάλου
Πρόσφατες μελέτες του 2026 δείχνουν ότι ο καφές δρα στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου για να βελτιώσει τη διάθεση, να μειώσει το άγχος και να ενισχύσει τη γνωστική λειτουργία αυξάνοντας τα ευεργετικά βακτήρια του εντέρου, ανεξάρτητα από την περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Αναδιαμορφώνει το μικροβίωμα του εντέρου – αυξάνοντας τα «καλά» βακτήρια όπως η Lawsonia – γεγονός που βοηθά στη μείωση του άγχους, στην ενίσχυση της μνήμης και στην καταπολέμηση της φλεγμονής.
Τους μηχανισμούς πίσω από τη θετική επίδραση που έχει ο καφές στον «άξονα» εντέρου- εγκεφάλου υποδεικνύει έρευνα από το APC Microbiome Ireland του University College Cork. ,η οποία αποκαλύπτει πώς η τακτική κατανάλωση καφέ (κανονικού και ντεκαφεϊνέ) μπορεί να επηρεάσει το μικροβίωμα του εντέρου, επηρεάζοντας με τη σειρά του τη διάθεση και τα επίπεδα του στρες.
Τα οφέλη του καφέ τόσο στην πέψη όσο και στη διάθεση έχουν μελετηθεί πολύ, αλλά οι ακριβείς μηχανισμοί παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς. Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκε το πώς η κατανάλωση καφέ επηρεάζει τον «άξονα» μικροβιώματος- εντέρου- εγκεφάλου (την αμφίδρομη επικοινωνία ανάμεσα στο μικροβίωμα του εντέρου και τον εγκέφαλο) μέσω ενός μεγάλου εύρους μηχανισμών.
Εξετάστηκαν 31 άτομα που έπιναν καφέ και 31 που δεν έπιναν, μέσω μιας σειράς ψυχολογικών τεστ, ημερολογίων καφεϊνης και διατροφής και δειγμάτων ούρων και κοπράνων για την κατανόηση αλλαγών στο μικροβίωμα και την παρατήρηση των αλλαγών στη διάθεση ή το στρες. Ως «καταναλωτές καφέ» ορίστηκαν αυτοί που καταναλώνουν τακτικά 3-5 κούπες καφέ την ημέρα – ποσότητα που έχει χαρακτηριστεί ασφαλείς για τους περισσότερους από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων.
Βακτήρια όπως το Eggertella sp ή το Cryptobacterium curtum ήταν αξιοσημείωτα ανεβασμένα στους καταναλωτές καφέ. Το πρώτο θεωρείται ότι συμβάλλει στην έκκριση γαστρικών και εντερικών οξέων, ενώ το δεύτερο θεωρείται πως έχει να κάνει με τη σύνθεση χολικού οξέος. Και τα δύο παίζουν ρόλο στην εξουδετέρωση μη υγιών βακτηρίων και στομαχικών μολύνσεων. Παρατηρήθηκαν επίσης αυξημένα βακτήρια Firmicutes, που έχουν σχετιστεί με τα θετικά συναισθήματα στις γυναίκες.
Αξιοσημείωτες βελτιώσεις στην εκμάθηση και τη μνήμη διαπιστώθηκαν μόνο σε αυτούς που κατανάλωναν ντεκαφεϊνέ, κάτι που υποδεικνύει πως άλλα στοιχεία από την καφεΐνη, όπως οι πολυφαινόλες, είναι υπεύθυνα για αυτά τα οφέλη. Ωστόσο σε αυτή τη μελέτη διαπιστώθηκε πως μόνο ο καφές με καφεΐνη σχετιζόταν με μειωμένο αίσθημα άγχους, καθώς και βελτιωμένη επαγρύπνηση και προσοχή.
Η καφεΐνη συνδέθηκε επίσης με μειωμένο κίνδυνο φλεγμονών.
Επιδράσεις στον Εγκέφαλο
Διάθεση & Στρες: Η τακτική κατανάλωση συνδέεται με χαμηλότερο αντιληπτό στρες, κατάθλιψη και παρορμητικότητα, πιθανώς λόγω αλλαγών στο μικροβίωμα του εντέρου.
Γνωστική λειτουργία: Ο καφές βελτιώνει την εγρήγορση, την εστίαση, τη μνήμη και την γνωστική ταχύτητα, ενώ ο ντεκαφεϊνέ παρέχει επίσης γνωστικά οφέλη.
Νευροπροστασία: Τα αντιοξειδωτικά στον καφέ, όπως τα χλωρογενικά οξέα, μπορεί να μειώσουν τη νευροφλεγμονή του εγκεφάλου.
Επιδράσεις στη Μετατόπιση του Εντερικού Μικροβιώματος
Ο καφές αυξάνει τη μικροβιακή ποικιλομορφία και ενισχύει τα ωφέλιμα μικρόβια όπως τα Eggertella sp και Cryptobacterium curtum, τα οποία πιστεύεται ότι βοηθούν στην πέψη και καταπολεμούν τα επιβλαβή βακτήρια.
Αυξημένη ποικιλομορφία: Είναι ένας σημαντικός παράγοντας θετικών αλλαγών στα βακτήρια του εντέρου, λειτουργώντας ως “καύσιμο” για τα καλά μικρόβια.
Μεταβολικές αλλαγές: Η κατανάλωση καφέ αυξάνει την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας (SCFAs), τα οποία βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής.
Καφεΐνη έναντι ντεκαφεϊνέ
Τόσο ο καφές με καφεΐνη όσο και ο ντεκαφεϊνέ, όταν πίνονται τακτικά, τροποποιούν θετικά το μικροβίωμα για να ενισχύσουν την ψυχική ευεξία.
Ο καφές με καφεΐνη υπερέχει στη μείωση του άγχους, ενώ ο ντεκαφεϊνέ έδειξε συγκεκριμένες βελτιώσεις στη μνήμη και τη μάθηση.
Αποποίηση ευθύνης: Οι ατομικές αντιδράσεις στον καφέ ποικίλλουν και αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν συσχετίσεις παρά οριστικές, καθολικές αιτίες.
