Θωράκιση των νησιών με «παραδοσιακή ασπίδα»: Προς θεσμική κατοχύρωση των λίθινων αναβαθμών

Ένα καθοριστικό βήμα για την προστασία του νησιωτικού περιβάλλοντος σημειώθηκε κατά την ημερίδα «Λίθινοι αναβαθμοί σε εφήμερα νησιωτικά ρέματα», που συνδιοργάνωσαν το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA) και η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής. Στο επίκεντρο βρέθηκε η δέσμευση της Πολιτείας για τη θεσμική ενίσχυση και χρηματοδότηση των λίθινων αναβαθμών, μιας παραδοσιακής πρακτικής που αναγνωρίζεται πλέον ως κορυφαία «Λύση βασισμένη στη Φύση» (Nature-based Solution).

Η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής ανακοίνωσε την πρόθεση υπογραφής Μνημονίου Συνεργασίας με Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός οδικού χάρτη για την ένταξη της πρακτικής σε δημόσια έργα και τοπικές στρατηγικές στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034. Η πρωτοβουλία είναι ήδη ενταγμένη στο Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026.

Η επιστήμη συναντά την παράδοση

Εκπρόσωποι της κυβέρνησης και της επιστημονικής κοινότητας υπογράμμισαν ότι οι λίθινοι αναβαθμοί αποτελούν απάντηση στην κλιματική κρίση. Ο καθηγητής του Δ.Π.Θ., Δημήτρης Εμμανουλούδης, προειδοποίησε για αύξηση της θερμοκρασίας στο Αιγαίο έως και 4,5°C μέχρι το 2060, τονίζοντας ότι τέτοιες παρεμβάσεις μειώνουν τη διάβρωση και διασφαλίζουν υδατικούς πόρους.

Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Ιητών, Γκίκας Γκίκας, επιβεβαίωσε την επιτυχία του μοντέλου, αναφέροντας ότι οι 50 αναβαθμοί που κατασκευάστηκαν στην Ίο το 2024 έχουν ήδη θωρακίσει το νησί αντιπλημμυρικά. Παράλληλα, ο Γενικός Διευθυντής Δασών, Βαγγέλης Γκουντούφας, παρουσίασε την εφαρμογή 290 αναβαθμών στα Κύθηρα μετά τις πυρκαγιές του 2025, θέτοντας για πρώτη φορά επίσημες τεχνικές προδιαγραφές.

Εκπαίδευση και Θεσμική Θωράκιση

Η ημερίδα ανέδειξε την ανάγκη για μεταφορά τεχνογνωσίας.

• Το Τ.Ε.Ε. ανακοίνωσε την πρόθεση σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών για μελέτες δημοσίων έργων.

• Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στη δημιουργία δύο σχολών μαθητείας για την παραδοσιακή δόμηση και την τέχνη της ξερολιθιάς.

• Το MedINA και η ΑΜΚΕ «Μπουλούκι» παρουσίασαν δράσεις εκπαίδευσης σε Κύθηρα, Πάρο, Ίο και Σίφνο, όπου ήδη καταρτίζονται νέοι μάστορες και στελέχη τεχνικών υπηρεσιών.

Σε μια εποχή έντονων πιέσεων, η επιστροφή στις λίθινες κατασκευές δεν είναι μόνο ζήτημα αισθητικής ή παράδοσης, αλλά μια στρατηγική επιλογή επιβίωσης και ανθεκτικότητας για τα ελληνικά νησιά.

Επιπλέον, η εκδήλωση βιντεοσκοπήθηκε και το πλήρες περιεχόμενό της είναι διαθέσιμο εδώ.