Η Τρίτη που δεν συγχωρέσαμε ποτέ
Για εμάς η γρουσούζικη μέρα είναι η Τρίτη. Μια από τις πιο γνωστές λαϊκές εξηγήσεις τη συνδέει με την Τρίτη 29 Μαΐου 1453, την ημέρα της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης. Από τότε, σύμφωνα με την παράδοση, η Τρίτη κουβαλάει ένα βαρύ φορτίο στη συλλογική μνήμη.
«Τρίτη, μην αρχίσεις δουλειά», «Τρίτη, μην παντρευτείς», «Τρίτη, μην ταξιδέψεις». Και αν πέσει και 13; Τότε, κατά τη λαϊκή σοφία, καλύτερα να μείνεις στο σπίτι με τις παντόφλες.
Βέβαια, όλα αυτά τα εφαρμόζουμε επιλεκτικά. Αν βρούμε αεροπορικά για Παρίσι στη μισή τιμή, η Τρίτη και 13 μετατρέπεται αυτομάτως σε εξαιρετική ημέρα για ταξίδι. Αν όμως μας χαλάσει το πιστολάκι στις οκτώ το πρωί, δεν φταίει που το χρησιμοποιούμε δέκα χρόνια. Φταίει η ημερομηνία. Ξεκάθαρα πράγματα!
Δεν είμαστε μόνοι. Στις ισπανόφωνες χώρες φοβούνται κι εκείνοι το «martes 13». Οι Ιταλοί, για να είναι διαφορετικοί, έχουν βάλει στο στόχαστρο την Παρασκευή και 17.
Ο φόβος δηλαδή δεν έχει σταθερή ημερομηνία. Έχει μόνο σταθερή πελατεία.
Το ημερολόγιο που μας κάνει πλάκα
Η τελευταία Τρίτη και 13 ήταν πριν από ακριβώς έναν μήνα, στις 13 Οκτωβρίου. Ελάχιστοι το πρόσεξαν. Η επόμενη πέφτει στις 13 Απριλίου 2027.
Αυτή είναι η πιο αστεία πλευρά της προκατάληψης: δουλεύει αναδρομικά. Η μέρα περνάει αδιάφορη, μέχρι να στραβώσει κάτι. Τότε θυμόμαστε την ημερομηνία και λέμε το μαγικό «το ήξερα». Όταν πάει καλά, δεν το λέει κανείς.
Και το καλύτερο; Πάντα βρίσκεται κάποιος πρόθυμος να επιβεβαιώσει τη θεωρία μας. «Είδες; Σου τα έλεγα εγώ!».
Δεν είμαι προληπτικός, αλλά χτύπα ξύλο!
Βέβαια, είμαστε και ο λαός που θα σου εξηγήσει με απόλυτη σοβαρότητα ότι οι προλήψεις είναι ανοησίες και, δέκα δευτερόλεπτα αργότερα, θα χτυπήσει ξύλο για να μη ματιάσει την ίδια του την επιχειρηματολογία.
«Εγώ δεν πιστεύω σε αυτά!» θα σου πει. Και αμέσως μετά θα σου ζητήσει να μη μιλάς για αρρώστιες, να μη μετράς τα κουφέτα και να μη βάζεις την τσάντα στο πάτωμα γιατί θα φύγουν τα λεφτά.
Δεν είμαστε προληπτικοί. Απλώς δεν προκαλούμε την τύχη μας. Άλλο το ένα, άλλο το άλλο!
Γιατί ο εγκέφαλος λατρεύει τη γρουσουζιά
Οι ψυχολόγοι το ονομάζουν επιβεβαιωτική προκατάληψη. Θυμόμαστε όσα επιβεβαιώνουν αυτό που ήδη πιστεύουμε και ξεχνάμε τα υπόλοιπα. Το σπασμένο ποτήρι της Τρίτης μένει στη μνήμη. Οι εκατό Τρίτες που πέρασαν χωρίς απώλειες ούτε που καταγράφονται.
Υπάρχει και κάτι πιο τρυφερό. Οι μικρές προλήψεις μας δίνουν μια ψευδαίσθηση ελέγχου σε έναν κόσμο που δεν ελέγχουμε. Χτυπάμε ξύλο, φτύνουμε τρεις φορές στον κόρφο μας, κρατάμε το «τυχερό» στυλό στις εξετάσεις.
Δεν αλλάζουμε την πορεία των πραγμάτων. Αλλάζουμε όμως το πώς νιώθουμε μπροστά τους.
Το 13 που κανείς δεν θέλει
Ο αριθμός 13 έχει τη χειρότερη δημοσιότητα της αριθμητικής. Σε πολλά κτίρια ο 13ος όροφος «εξαφανίζεται» από το ασανσέρ, ενώ αρκετές αεροπορικές εταιρείες παραλείπουν τη σειρά 13 στις θέσεις τους.
Ο όροφος βέβαια υπάρχει. Απλώς τον λέμε 14.
Η ανθρωπότητα έλυσε το πρόβλημα με μια ετικέτα.
Φαντάζεσαι να λειτουργούσαμε έτσι και στην καθημερινότητά μας; Να βαφτίζαμε τους λογαριασμούς «ευχάριστες οικονομικές εκπλήξεις», τις Δευτέρες «δεύτερες Κυριακές» και τις κλήσεις της Τροχαίας «αναμνηστικά οδήγησης»; Θα συνεχίζαμε να πληρώνουμε κανονικά, αλλά τουλάχιστον θα ήμασταν λίγο πιο χαρούμενοι!
Και τελικά;
Η τύχη δεν διαβάζει ημερολόγια. Δεν ξέρει αν είναι Τρίτη ή Παρασκευή, 13 ή 17. Εμείς ξέρουμε. Και μάλλον αυτό είναι το πρόβλημα.
Σήμερα λοιπόν, Παρασκευή και 13, ας κάνουμε κάτι επαναστατικό: ας ξεκινήσουμε κάτι που αναβάλλουμε.
Αν πάει στραβά, φταίει η Παρασκευή. Αν πάει καλά, φταίμε εμείς.
