Πήρες τη δουλειά που ήθελες. Η σχέση σου επιτέλους κυλάει ήρεμα. Τα παιδιά είναι καλά. Οι λογαριασμοί πληρώθηκαν. Κι όμως, αντί να χαλαρώσεις, πιάνεις τον εαυτό σου να σκέφτεται: «Κάτι θα γίνει. Δεν μπορεί να κρατήσει πολύ». Αν σου ακούγεται γνώριμο, δεν είσαι ο μόνος.
Όταν όλα πάνε καλά… αρχίζει το άγχος
Υπάρχουν άνθρωποι που αντέχουν πολύ καλύτερα τις δυσκολίες από την ηρεμία.
Έχουν μάθει να λειτουργούν σε κατάσταση συναγερμού. Να λύνουν προβλήματα. Να διαχειρίζονται κρίσεις. Να περιμένουν το απρόοπτο. Και όταν, κάποια στιγμή, η ζωή αποφασίζει να τους χαρίσει μια περίοδο ηρεμίας, δεν ξέρουν τι να την κάνουν.
Δεν την απολαμβάνουν.
Την υποψιάζονται.
Κάπου εκεί γεννιέται αυτό που πολλοί ψυχολόγοι περιγράφουν ως μια μορφή του Impostor Syndrome – μόνο που εδώ δεν αφορά τη δουλειά ή τις επιτυχίες μας. Αφορά την ίδια την ευτυχία. Το συναίσθημα ότι είμαστε… προσωρινοί επισκέπτες στη χαρά μας. Ότι κάποιος θα μας χτυπήσει την πόρτα και θα μας πει πως έγινε λάθος.
Το μυαλό που έχει μάθει να περιμένει το κακό
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι κατασκευασμένος για να εντοπίζει κινδύνους. Εξελικτικά, αυτή η ικανότητα μάς κράτησε ζωντανούς.
Το πρόβλημα είναι ότι σήμερα ο κίνδυνος δεν είναι συνήθως μια τίγρη πίσω από έναν θάμνο. Είναι ένα email που δεν ήρθε, μια απάντηση που άργησε, ένα τηλεφώνημα που χτύπησε αργά το βράδυ.
Και για όσους έχουν περάσει περιόδους έντονου στρες, οικονομικής ανασφάλειας, απωλειών ή συνεχών ανατροπών, ο εγκέφαλος συνηθίζει να θεωρεί τη δυσκολία… φυσιολογική κατάσταση.
Η ηρεμία μοιάζει ύποπτη.
«Δεν μπορεί να είμαι τόσο τυχερός»
Έρευνες δείχνουν ότι πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να απολαύσουν τις επιτυχίες τους γιατί θεωρούν πως δεν τις αξίζουν ή πως είναι θέμα τύχης. Αυτό είναι το γνωστό Σύνδρομο του Απατεώνα (Impostor Syndrome).
Υπάρχει όμως και μια λιγότερο συζητημένη εκδοχή του.
Δεν αμφισβητείς μόνο τη δουλειά σου ή τις ικανότητές σου.
Αμφισβητείς το δικαίωμά σου να είσαι ευτυχισμένος.
Σαν να λες στον εαυτό σου:
“Είναι πολύ ωραία όλα αυτά… άρα κάπου θα υπάρχει η παγίδα.”
Το τίμημα της συνεχούς επιφυλακής
Το παράδοξο είναι ότι αυτή η στάση δεν μας προστατεύει.
Μας στερεί το παρόν.
Όταν σε κάθε όμορφη στιγμή ψάχνεις το σύννεφο που θα χαλάσει τον ουρανό, τελικά δεν ζεις ούτε τον ήλιο ούτε τη βροχή.
Οι ψυχολόγοι το ονομάζουν foreboding joy. Η κοινωνική ερευνήτρια Brené Brown το περιγράφει ως τη στιγμή που η χαρά μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε φόβο. Κοιτάζεις το παιδί σου να κοιμάται και αντί να χαμογελάσεις, σκέφτεσαι μήπως του συμβεί κάτι. Ζεις έναν όμορφο έρωτα και αντί να αφεθείς, φοβάσαι την εγκατάλειψη. Παίρνεις προαγωγή και ήδη ανησυχείς μήπως αποτύχεις.
Δεν φοβάσαι την αποτυχία.
Φοβάσαι ότι η ευτυχία είναι προσωρινή.
Η ευτυχία δεν ζητά αποδείξεις
Ίσως η πιο δύσκολη δεξιότητα της ενήλικης ζωής να μην είναι να διαχειρίζεσαι τις κρίσεις.
Αυτό, λίγο-πολύ, το μάθαμε όλοι.
Το δύσκολο είναι να αντέχεις την ηρεμία χωρίς να ψάχνεις την επόμενη καταστροφή.
Να δεχτείς ότι μια καλή περίοδος δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από ενοχές.
Ότι δεν χρωστάς κάτι στο σύμπαν επειδή σήμερα χαμογελάς.
Ότι δεν χρειάζεται να προετοιμάζεσαι διαρκώς για το χειρότερο για να μην απογοητευτείς.
Και αν, τελικά, αυτό είναι η ευτυχία;
Ίσως η ευτυχία να μην είναι μια μόνιμη κατάσταση. Ούτε μια ζωή χωρίς προβλήματα.
Ίσως να είναι αυτές οι μικρές περίοδοι όπου όλα βρίσκουν για λίγο τη θέση τους. Ένα ήσυχο σπίτι. Ένα τραπέζι με φίλους. Μια καλή είδηση. Ένα καλοκαίρι χωρίς μεγάλες αγωνίες.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα κρατήσουν για πάντα.
Το ερώτημα είναι αν θα είμαστε πραγματικά παρόντες όσο υπάρχουν.
Γιατί πολλές φορές δεν μας κλέβει την ευτυχία η ζωή.
Τη φοβόμαστε τόσο πολύ, που φεύγουμε μόνοι μας από αυτήν πριν προλάβει να μας αγκαλιάσει.
