Υπάρχει μια φράση που λέμε όλο και πιο συχνά: «Συγγνώμη, δεν είδα το μήνυμα». Και πολλές φορές είναι αλήθεια. Άλλες φορές, όμως, το είδαμε. Απλώς δεν θέλαμε να απαντήσουμε εκείνη τη στιγμή. Κι όμως, αυτό εξακολουθεί να μας φαίνεται κάπως πιο δύσκολο να το παραδεχτούμε. Σαν να χρωστάμε εξηγήσεις επειδή δεν ήμασταν διαθέσιμοι ακριβώς τη στιγμή που κάποιος αποφάσισε να μας αναζητήσει.
Κάπως έτσι φτάσαμε να θεωρούμε φυσιολογικό ότι, επειδή όλοι μπορούν να μας βρουν ανά πάσα στιγμή, εμείς οφείλουμε και να είμαστε διαθέσιμοι ανά πάσα στιγμή. Το κινητό είναι πάντα δίπλα μας, το mail είναι στο κινητό, τα μηνύματα εμφανίζονται στην οθόνη πριν καν την ξεκλειδώσουμε και τα δύο μπλε τικ έχουν αποκτήσει σχεδόν μεγαλύτερη σημασία απ’ όση θα έπρεπε. Μόνο που το ότι κάποιος μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας δεν σημαίνει ότι δικαιούται άμεση πρόσβαση στον χρόνο και στην προσοχή μας.
Το «διαβάστηκε» δεν είναι υποχρέωση
Ένα μήνυμα μπορεί να περιμένει. Ένα mail επίσης. Και ναι, υπάρχουν πραγματικά επείγοντα πράγματα, αλλά ας παραδεχτούμε ότι τα περισσότερα από όσα βαφτίζουμε «επείγοντα» θα μπορούσαν να περιμένουν μέχρι το επόμενο πρωί χωρίς να καταρρεύσει ο κόσμος. Παρ’ όλα αυτά, έχουμε εκπαιδευτεί να αντιδρούμε σχεδόν αυτόματα. Αν ανάψει η οθόνη, κοιτάμε. Αν εμφανιστεί ειδοποίηση, ανοίγουμε. Αν δούμε ένα κόκκινο κυκλάκι με αριθμό, θέλουμε να το εξαφανίσουμε.
Το πιο περίεργο είναι ότι πολλές φορές κανείς δεν μας το ζητάει πραγματικά. Το ζητάμε εμείς από τον εαυτό μας. Νιώθουμε ότι πρέπει να απαντήσουμε για να μη φανεί ότι αδιαφορούμε, ότι πρέπει να σηκώσουμε το τηλέφωνο για να μην παρεξηγηθούμε, ότι πρέπει να δούμε το επαγγελματικό μήνυμα στις δέκα το βράδυ για να θεωρούμαστε συνεπείς. Έχουμε μπερδέψει την άμεση διαθεσιμότητα με το ενδιαφέρον, την ευγένεια και τον επαγγελματισμό.
Δεν χρειάζεται να ξέρεις τα πάντα, τώρα…
Το ίδιο συμβαίνει και με την πληροφορία. Έχουμε την αίσθηση ότι πρέπει να γνωρίζουμε τι έγινε πριν από πέντε λεπτά, ποιος είπε τι, ποιος απάντησε, τι έγινε viral και ποιο είναι το θέμα για το οποίο όλοι πρέπει ξαφνικά να έχουμε άποψη. Η ενημέρωση είναι σημαντική. Η αδιάκοπη κατανάλωση πληροφορίας, όμως, είναι κάτι διαφορετικό. Δεν είναι κάθε πληροφορία που εμφανίζεται μπροστά μας σημαντική και σίγουρα δεν είναι κάθε πληροφορία δική μας υποχρέωση.
Μπορούμε να μη γνωρίζουμε. Μπορούμε να μην έχουμε άποψη αμέσως. Μπορούμε να πούμε «δεν το έχω παρακολουθήσει αρκετά». Και μπορούμε να αφήσουμε ένα μήνυμα να περιμένει μέχρι να έχουμε πραγματικά χρόνο και διάθεση να απαντήσουμε. Δεν είναι αδιαφορία. Είναι όριο.
Ίσως τελικά η νέα πολυτέλεια να είναι ακριβώς αυτή: λίγος χρόνος στον οποίο κανείς δεν έχει άμεση πρόσβαση σε εμάς. Ένας καφές χωρίς πέντε συνομιλίες ανοιχτές στο τραπέζι, μια ταινία χωρίς το κινητό στο χέρι, ένα βράδυ που μερικά πράγματα θα μείνουν αδιάβαστα μέχρι αύριο.
Και την επόμενη φορά που κάποιος θα πει έκπληκτος «καλά, δεν το είδες;», ίσως η πιο τίμια απάντηση να είναι και η πιο απλή:
Δεν το είδα. Και;
