Η ναρκοληψία είναι μια χρόνια νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την αδυναμία του εγκεφάλου να ρυθμίσει τους κύκλους ύπνου-αφύπνισης, με αποτέλεσμα ακραία υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, ξαφνικές «κρίσεις ύπνου» και συχνά, απότομη απώλεια μυϊκού τόνου (καταπληξία). Περιλαμβάνει ανεπάρκεια του νευροδιαβιβαστή υποκρετίνη (ή ορεξίνη), η οποία οδηγεί σε διαταραγμένο νυχτερινό ύπνο και, σε πολλές περιπτώσεις, άμεση είσοδο σε ύπνο ταχείας κίνησης των ματιών (REM).
Τα συμπτώματα μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή. Τα άτομα με ναρκοληψία δυσκολεύονται να παραμείνουν ξύπνια για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Όταν η ναρκοληψία προκαλεί ξαφνική απώλεια μυϊκού τόνου, είναι γνωστή ως καταπληξία (ΚΑΤ-ου-πλεκ-σι). Αυτό μπορεί να προκληθεί από ένα έντονο συναίσθημα, ειδικά από ένα που προκαλεί γέλιο.
Η ναρκοληψία χωρίζεται σε δύο τύπους. Οι περισσότεροι άνθρωποι με ναρκοληψία τύπου 1 έχουν καταπληξία. Οι περισσότεροι άνθρωποι με ναρκοληψία τύπου 2 δεν έχουν καταπληξία.
Η ναρκοληψία είναι μια δια βίου πάθηση και δεν έχει θεραπεία.
Ωστόσο, τα φάρμακα και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Η υποστήριξη από την οικογένεια, τους φίλους, τους εργοδότες και τους δασκάλους μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν την πάθηση.
Βασικές πτυχές της ναρκοληψίας
Συμπτώματα: Εκτός από τη σοβαρή υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και τον αιφνίδιο ύπνο, τα άτομα μπορεί να εμφανίσουν καταπληξία (που προκαλείται από συναίσθημα), έντονες υπναγωγικές ψευδαισθήσεις και προσωρινή παράλυση κατά το ξύπνημα ή τον ύπνο.
Τύποι:
Τύπος 1 (NT1): Περιλαμβάνει υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και καταπληξία (συνήθως λόγω χαμηλής υποκρετίνης).
Τύπος 2 (NT2): Χαρακτηρίζεται από υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας χωρίς την παρουσία καταπληξίας.
Αιτίες: Αποδείχθηκε ότι προκαλείται από μια αυτοάνοση αντίδραση που καταστρέφει νευρώνες που παράγουν υποκρετίνη, μια χημική ουσία που προάγει την εγρήγορση.
Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα , υπάρχουν αυτοάνοσα κύτταρα σε δείγματα αίματος ασθενών με ναρκοληψία. Τα αυτοαντιδραστικά αυτά κύτταρα, τα οποία λέγονται CD4 Τ κύτταρα, στοχεύουν τους υγιείς νευρώνες στον υποθάλαμο.
Οι νευρώνες αυτοί παράγουν την υποκρετίνη (ή ορεξίνη), μία πρωτεΐνη που ρυθμίζει την εναλλαγή ύπνου/αφύπνισης.
Αυτή ήταν η πρώτη ένδειξη ότι η ναρκοληψία είναι μία αυτοάνοση νόσος. Πριν την έρευνα αυτή, γνωρίζαμε ότι οι ασθενείς με ναρκοληψία είχαν χαμηλά επίπεδα υποκρετίνης.
Γνωρίζαμε επίσης ότι είχαν αρκετά κοινά γονίδια με άλλους ασθενείς που πάσχουν από άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.
Δεν υπήρχαν ωστόσο σαφή βιολογικά αίτια. Σήμερα, οι επιστήμονες έχουν βρει πλέον 2 νέες αιτίες οι οποίες όπως φαίνεται είναι πιο αποτελεσματικές όταν δρουν ταυτόχρονα. «Προκειμένου να καταστρέψουν άλλα κύτταρα, τα CD4 και τα CD8 Τ κύτταρα πρέπει να δράσουν συνεργατικά» Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμα με βεβαιότητα από τι προκαλείται η ναρκοληψία, μία διαταραχή που χαρακτηρίζεται από έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, ωστόσο υποπτεύονται ότι ευθύνεται ένας συνδυασμός γενετικών και περιβαλλοντικών προκλητικών παραγόντων για τα αυτοαντιδραστικά κύτταρα. Όταν ενεργοποιηθούν, τα τελευταία μπορεί να διαταράξουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, κάνοντάς το να στοχεύει υγιείς ιστούς.
Ο προκλητικός παράγοντας μπορεί να είναι κάτι απλό όπως ο ιός της γρίπης ή ένας εμβολιασμός. Προσφάτως, μάλιστα παρατηρήθηκε ότι τα CD4 Τ κύτταρα μπορούν να αντιδράσουν με τα στελέχη του H1N1 από το 2009 και το 2010. Αυτά ήταν τα έτη που είχε εξαπλωθεί η γρίπη των χοίρων και ακολούθως είχε καταγραφεί τριπλασιασμός των περιστατικών ναρκοληψίας στην Κίνα.
Αν και τα CD4 Τ κύτταρα μπορούν να εισέλθουν στον εγκέφαλο και να προκαλέσουν φλεγμονή, οι συγγραφείς πιστεύουν ότι αυτή απλά εκκινεί τη ναρκοληψία. Τελικά, μόνο τα CD8 Τ κύτταρα είναι κυτταροτοξικά, δηλαδή μπορούν να καταστρέψουν τους νευρώνες που παράγουν υποκρετίνη.
«Αν και τα αυτοαντιδραστικά CD4 Τ κύτταρα είναι αυτά που εκκινούν τους μηχανισμούς της νόσου», εξηγούν οι ερευνητές, «θεωρούμε ότι η παρουσία των αυτοαντιδραστικών CD8 Τ κυττάρων είναι απαραίτητη για την εμφάνιση ναρκοληψίας».
Διάγνωση και Διαχείριση: Διαγιγνώσκεται μέσω μελετών ύπνου και είναι μια δια βίου πάθηση που αντιμετωπίζεται μέσω φαρμάκων (διεγερτικά, οξυβικό νάτριο), προγραμματισμένων μικρών φάσεων ύπνου και καλής υγιεινής ύπνου.
Συμπερασματικά:
Χρειάζεται να γίνουν ακόμα πολλές έρευνες για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε πλήρως τους μηχανισμούς της νόσου.
Η παρούσα νέα έρευνα αποκάλυψε νέους στόχους για τη θεραπεία που θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τις μελλοντικές μελέτες. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Nature Communications.
.){kind=link}