Το 2039 είναι το χρονικό ορόσημο που έχει πυροδοτήσει τη συζήτηση γύρω από το όνομα του Μπράιαν Τζόνσον. Ο Αμερικανός επιχειρηματίας έχει δηλώσει δημόσια ότι, εφόσον η τεχνολογική πρόοδος συνεχιστεί με τον σημερινό ρυθμό, η ανθρωπότητα θα μπορούσε μέσα στις επόμενες δεκαετίες να πλησιάσει μια ριζική επιβράδυνση της γήρανσης. Η συγκεκριμένη ημερομηνία δεν παρουσιάζεται από τον ίδιο ως επιστημονική πρόβλεψη ή βεβαιότητα, αλλά ως προσωπική εκτίμηση βασισμένη στην επιτάχυνση της τεχνητής νοημοσύνης και της βιοϊατρικής έρευνας.
Αρκούσε, ωστόσο, για να μετατρέψει τον Τζόνσον σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες φιγούρες παγκοσμίως στον χώρο της μακροζωίας. Τα τελευταία χρόνια, το όνομά του επανέρχεται συστηματικά στη διεθνή επικαιρότητα, προκαλώντας άλλοτε θαυμασμό και άλλοτε έντονο σκεπτικισμό. Ο ίδιος δηλώνει ανοιχτά ότι στόχος του είναι να επιβραδύνει δραστικά τη γήρανση και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση μας με το σώμα και τον χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, ο δημόσιος λόγος γύρω από το πρόσωπό του συχνά συνοψίζεται στον όρο «αθανασία» — έναν όρο που ο ίδιος χρησιμοποιεί περισσότερο φιλοσοφικά παρά κυριολεκτικά.
Τι είναι το Blueprint
Στην πράξη, το όραμα του Τζόνσον παίρνει σάρκα και οστά μέσα από το πρόγραμμα Blueprint, ένα εξαιρετικά αυστηρό και λεπτομερές πρωτόκολλο υγείας που εφαρμόζει καθημερινά ο ίδιος. Το Blueprint περιλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση δεκάδων βιοδεικτών – από εξετάσεις αίματος και λειτουργία οργάνων μέχρι ορμονικά επίπεδα και δείκτες φλεγμονής. Παράλληλα, βασίζεται σε συγκεκριμένο πρόγραμμα διατροφής, άσκησης και ύπνου, καθώς και στη λήψη συμπληρωμάτων και σε τακτικές ιατρικές εξετάσεις.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του εγχειρήματος είναι η διαφάνεια. Ο Τζόνσον δημοσιοποιεί μεγάλο μέρος των δεδομένων του, δηλώνοντας ότι στόχος του είναι η ανταλλαγή γνώσης και η δημόσια συζήτηση γύρω από τη γήρανση. Ο ίδιος τονίζει ότι το Blueprint δεν παρουσιάζεται ως θεραπεία ούτε ως καθολική λύση, αλλά ως ένα προσωπικό πείραμα αυτοπαρατήρησης με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων.
Σε συνεντεύξεις του έχει αναφέρει ότι ορισμένοι βιολογικοί δείκτες του αντιστοιχούν –σύμφωνα με τις μεθόδους μέτρησης που χρησιμοποιεί– σε νεότερη ηλικία σε επιμέρους όργανα. Οι ισχυρισμοί αυτοί βασίζονται σε συγκεκριμένα τεστ, ωστόσο ανεξάρτητοι ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιες μετρήσεις δεν συνιστούν απόδειξη αντιστροφής της γήρανσης με την αυστηρή επιστημονική έννοια.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Κεντρικό στοιχείο της φιλοσοφίας του Τζόνσον είναι η πεποίθηση ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει δραστικά τη βιοϊατρική έρευνα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η AI επιτρέπει την ανάλυση τεράστιων όγκων βιολογικών δεδομένων σε χρόνους που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατοι, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο εξατομικευμένες παρεμβάσεις υγείας.
Αυτός ο ισχυρισμός βασίζεται σε πραγματικές εξελίξεις: η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη στην ανακάλυψη φαρμάκων, στη γενετική ανάλυση και στη μοντελοποίηση πρωτεϊνών. Εκεί όπου η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική είναι στο πόσο γρήγορα αυτές οι τεχνολογίες μπορούν να μεταφραστούν σε ασφαλείς, μαζικά εφαρμόσιμες λύσεις για τον ανθρώπινο οργανισμό.
Ο Τζόνσον συχνά περιγράφει ένα μέλλον στο οποίο η υγεία δεν θα βασίζεται σε γενικές οδηγίες, αλλά σε δυναμικά συστήματα που προσαρμόζονται καθημερινά στα δεδομένα του κάθε σώματος. Πρόκειται, ωστόσο, για μια προσέγγιση που βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο.
Τι λέει η επιστημονική κοινότητα
Παρά τη μεγάλη δημοσιότητα, η πλειονότητα των επιστημόνων διατηρεί σαφείς επιφυλάξεις. Η γήρανση θεωρείται μια πολυπαραγοντική βιολογική διαδικασία, επηρεαζόμενη από γενετικούς, περιβαλλοντικούς και τυχαίους παράγοντες. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει καμία αποδεδειγμένη μέθοδος που να σταματά ή να αναστρέφει πλήρως αυτή τη διαδικασία στον άνθρωπο.
Πολλοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι πρακτικές όπως η σωστή διατροφή, η επαρκής άσκηση και ο ποιοτικός ύπνος – στοιχεία που περιλαμβάνει το Blueprint – συνδέονται με καλύτερη υγεία και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. Αυτό, όμως, διαφέρει ουσιαστικά από τον ισχυρισμό της «αθανασίας» ή της πλήρους αναστολής της γήρανσης.
Επιπλέον, η εντατική χρήση συμπληρωμάτων και πειραματικών πρωτοκόλλων εγείρει ερωτήματα ασφάλειας, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν μακροχρόνιες κλινικές μελέτες που να επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα και τις πιθανές παρενέργειες.
Δημόσια εικόνα και κοινωνικός αντίκτυπος
Ο Μπράιαν Τζόνσον έχει εξελιχθεί σε πολιτισμικό σύμβολο της εποχής της υπερ-βελτιστοποίησης. Στα social media παρουσιάζεται άλλοτε ως πρωτοπόρος που επενδύει στο μέλλον της υγείας και άλλοτε ως παράδειγμα τεχνολογικής υπερβολής. Ο ίδιος τοποθετείται συχνά φιλοσοφικά, υποστηρίζοντας ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής φθείρει τον άνθρωπο περισσότερο απ’ όσο είναι αναγκαίο.
Η συζήτηση γύρω από το πρόσωπό του ξεπερνά, ωστόσο, την ατομική του περίπτωση. Αγγίζει ευρύτερα ζητήματα, όπως το ποιος θα έχει πρόσβαση στις μελλοντικές τεχνολογίες υγείας, πώς επαναπροσδιορίζεται η ποιότητα ζωής και αν η παράταση της ανθρώπινης ζωής είναι κοινωνικά και ηθικά επιθυμητή.
Τι ισχύει σήμερα
Ο Μπράιαν Τζόνσον δεν έχει «σπάσει τον κώδικα της ζωής», παρά τους εντυπωσιακούς τίτλους που συχνά τον συνοδεύουν. Έχει, όμως, συμβάλει στο να ανοίξει μια δημόσια συζήτηση για το πώς η τεχνολογία επηρεάζει τη σχέση μας με το σώμα, τον χρόνο και τη φθορά.
Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία εισχωρεί όλο και βαθύτερα στην καθημερινότητα, η περίπτωση του Τζόνσον λειτουργεί ως καθρέφτης της βαθιάς μας επιθυμίας να ζήσουμε περισσότερο, αλλά και καλύτερα.
