Μια σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη στην Ιταλία προσφέρει για πρώτη φορά στον κόσμο υλικό αποτύπωμα του σημαντικότερου αρχαίου αρχιτέκτονα. Στην πόλη Fano, στην περιφέρεια Marche, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τα ερείπια μιας ρωμαϊκής βασιλικής που συνδέεται άμεσα με τον Βιτρούβιο (Marcus Vitruvius Pollio) — τον αρχαίο Ρωμαίο αρχιτέκτονα που θεωρείται ο «πατέρας της αρχιτεκτονικής».
Για πάνω από δύο χιλιετίες, το μοναδικό που γνώριζε η ανθρωπότητα για τον Βιτρούβιο ήταν τα γραπτά του, κυρίως το έργο De Architectura, μια πραγματεία που αποτελεί το πρώτο σωζόμενο αρχιτεκτονικό βιβλίο από την αρχαιότητα.
Τώρα, για πρώτη φορά, ένα πραγματικό κτήριο που εφαρμόζει τις θεωρίες του Βιτρούβιου έχει έρθει στο φως — ένα δημόσιο κτήριο που χτίστηκε στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. και ακολουθεί τις αρχές που εκείνος ανέλυσε στα γραπτά του.
Μια βασιλική που ήταν μύθος
Η ανασκαφή έγινε στην καρδιά της αρχαίας ρωμαϊκής πόλης, κάτω από την Piazza Andrea Costa, και αποκάλυψε τα θεμέλια, τις βάσεις των κολόνων και τμήματα από τον περίβολο της βασιλικής. Ο εντοπισμός του βασίστηκε στις περιγραφές του Βιτρούβιου: το κτήριο είχε ορθογώνια κάτοψη με στήλες σε όλες τις πλευρές — οκτώ κατά μήκος των μακρών πλευρών και τέσσερις σε κάθε μικρότερη πλευρά, όπως είχε καταγράψει.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί μέχρι τώρα δεν υπήρχε φυσικό δείγμα οικοδομήματος που να έχει αναμφίβολη σχέση με τα γραπτά του. Το γεγονός ότι οι περιγραφές του συμφωνούν ακριβώς με τα ευρήματα καθιστά την ανακάλυψη μοναδική.
Ο Πατέρας της Αρχιτεκτονικής: Ποιος ήταν ο Βιτρούβιος;
Ο Marcus Vitruvius Pollio ήταν Ρωμαίος αρχιτέκτονας, μηχανικός και συγγραφέας που έζησε τον 1ο αιώνα π.Χ. Η κύρια συμβολή του είναι το έργο De Architectura, η μοναδική σωζόμενη αρχαία πραγματεία για την αρχιτεκτονική. Στο έργο αυτό καθόρισε τις τρεις βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής: Firmitas (σταθερότητα), Utilitas (λειτουργικότητα) και Venustas (ομορφιά).
Τόνισε επίσης τη σημασία των αναλογιών, όχι μόνο στα κτήρια, αλλά και στη σχέση τους με τον άνθρωπο — η ιδέα που αργότερα αποτυπώθηκε στο σχέδιο του Vitruvian Man από τον Leonardo da Vinci. Ο Βιτρούβιος επηρέασε αιώνες μετά: αρχιτέκτονες της Αναγέννησης, όπως ο Μιχαήλ Άγγελος και ο Palladio, μελέτησαν τα βιβλία του για τις αναλογίες και τη συμμετρία. Το έργο του περιλαμβάνει οδηγίες για στέγες, κολόνες, πλακόστρωση, ακόμη και φωτισμό και ακουστική.
Τι σημαίνει αυτή η ανακάλυψη
Το εύρημα είναι η πρώτη απτή απόδειξη της αρχιτεκτονικής φιλοσοφίας που ο ίδιος ο Βιτρούβιος περιέγραψε. Μέχρι σήμερα, οι ειδικοί γνώριζαν τα κτήρια της αρχαιότητας μέσα από θεωρία, σκίτσα ή εικασίες. Τώρα, για πρώτη φορά, υπάρχει μια «πραγματική» ρωμαϊκή βασιλική που αντιστοιχεί στις λέξεις του.
Πολλοί αρχαιολόγοι και ιστορικοί μιλούν ήδη για αυτή την ανακάλυψη ως «ανακάλυψη του αιώνα» — μια στιγμή που θα αλλάξει την αντίληψη μας για την πρακτική και την επιρροή της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής, καθώς και την ιστορία της δυτικής τέχνης και επιστήμης.
Και ενώ οι ανασκαφές συνεχίζονται, η προσοχή όλου του κόσμου στρέφεται στο πώς αυτό το αρχαίο κτήριο θα αναδειχθεί και διερευνηθεί. Το κοινό θα έχει σύντομα την ευκαιρία να δει από κοντά πώς η θεωρία και η πράξη συγκλίνουν στην καρδιά της αρχιτεκτονικής παράδοσης.
 — τον αρχαίο Ρωμαίο αρχιτέκτονα που θεωρείται ο «πατέρας της αρχιτεκτονικής».){kind=link}