Ζούμε σε μια εποχή που είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ, αλλά οι σχέσεις μας μοιάζουν πιο εύθραυστες από ποτέ. Είτε πρόκειται για γάμους δεκαετιών, είτε για μακροχρόνιες σχέσεις που θεωρούσαμε «δεμένες», το φαινόμενο του χωρισμού έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας. Τα δικαστήρια γεμίζουν με συναινετικά διαζύγια και τα social media με «single and proud» λεζάντες. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά; Γιατί το «μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος» αντικαταστάθηκε από το «μέχρι να βρω κάτι καλύτερο» ή το «μέχρι να βαρεθώ»;
Η κουλτούρα της αντικατάστασης (disposable culture)
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στις σύγχρονες σχέσεις είναι η νοοτροπία του καταναλωτισμού που έχει εισβάλει στα συναισθήματά μας. Έχουμε μάθει, όταν κάτι χαλάει, να μην το φτιάχνουμε, αλλά να το πετάμε και να αγοράζουμε το καινούργιο μοντέλο. Αυτή η λογική πέρασε ασυνείδητα και στους ανθρώπους.
Με την άνοδο των dating apps και την αίσθηση των άπειρων επιλογών που μας προσφέρει η οθόνη του κινητού, έχουμε πάθει αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν «παράλυση της επιλογής». Πάντα υπάρχει η υποψία ότι ένας «καλύτερος» σύντροφος είναι ένα swipe μακριά. Έτσι, στην πρώτη δυσκολία, στην πρώτη ρουτίνα, αντί να επενδύσουμε στη λύση, αναρωτιόμαστε αν κάναμε τη σωστή επιλογή.
Η πίεση της «τέλειας» ζωής
Ένας άλλος παράγοντας είναι οι εξωπραγματικές προσδοκίες. Παλαιότερα, ο γάμος ήταν μια κοινωνική και οικονομική σύμβαση. Σήμερα, ζητάμε από τον σύντροφό μας να είναι τα πάντα: ο εραστής μας, ο καλύτερος φίλος μας, ο πνευματικός μας καθοδηγητής, ο συν-κηδεμόνας των παιδιών μας και ο άνθρωπος που θα μας κάνει να νιώθουμε «ζωντανοί» κάθε δευτερόλεπτο.
Είναι ένα τεράστιο βάρος που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να σηκώσει για πάντα. Όταν η πραγματικότητα συγκρούεται με το ιδανικό των social media –εκεί που όλα τα ζευγάρια είναι ευτυχισμένα σε ηλιοβασιλέματα– η δική μας καθημερινότητα με τις κάλτσες στο πάτωμα και τους απλήρωτους λογαριασμούς μοιάζει με αποτυχία. Και τότε, λέμε «μάλλον δεν είμαστε πλασμένοι ο ένας για τον άλλον».
Η έλλειψη συναισθηματικής ανθεκτικότητας
Οι σχέσεις απαιτούν αυτό που η γενιά των παππούδων μας είχε σε αφθονία: υπομονή. Σήμερα, θέλουμε άμεση ικανοποίηση (instant gratification). Αν η σχέση δεν μας δίνει «πυροτεχνήματα» καθημερινά, θεωρούμε ότι «έσβησε η σπίθα». Ξεχνάμε ότι η αγάπη δεν είναι μόνο συναίσθημα, είναι και απόφαση. Είναι η απόφαση να μείνεις όταν ο άλλος είναι δύσκολος, όταν η ζωή γίνεται γκρίζα, όταν η επικοινωνία κολλάει. Πολλοί χωρίζουν όχι επειδή έπαψαν να αγαπιούνται, αλλά επειδή κουράστηκαν να προσπαθούν.
Η «αποκάλυψη» της ατομικότητας
Στη σύγχρονη κοινωνία, η αυτοπραγμάτωση έγινε το ιερό δισκοπότηρο. «Πρέπει να βρεις τον εαυτό σου», «πρέπει να είσαι εσύ καλά». Αυτά είναι σωστά, αλλά συχνά μεταφράζονται σε έναν ακραίο εγωκεντρισμό. Στις μακροχρόνιες σχέσεις, το «εγώ» πρέπει συχνά να κάνει χώρο στο «εμείς». Όταν η επιθυμία για προσωπική εξέλιξη δεν συμβαδίζει με την εξέλιξη του συντρόφου, η απόσταση μεγαλώνει. Αντί να εξελισσόμαστε μαζί, εξελισσόμαστε σε αντίθετες κατευθύνσεις, μέχρι που μια μέρα ξυπνάμε και συνειδητοποιούμε ότι κοιμόμαστε δίπλα σε έναν ξένο.
Πότε το «αντίο» είναι η σωστή απόφαση;
Για να είμαστε ειλικρινείς, το γεγονός ότι ο κόσμος χωρίζει ευκολότερα έχει και μια θετική πλευρά. Σημαίνει ότι οι άνθρωποι –και ειδικά οι γυναίκες– δεν εγκλωβίζονται πλέον σε κακοποιητικές, τοξικές ή εντελώς νεκρές σχέσεις από κοινωνικό φόβο. Η ελευθερία να φύγεις είναι κατάκτηση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν φεύγουμε από σχέσεις που είχαν προοπτική, απλώς επειδή φοβόμαστε τη δουλειά που απαιτεί η συνύπαρξη.
Αν θέλουμε να σταματήσουμε την αιμορραγία των χωρισμών, πρέπει να αλλάξουμε το «λογισμικό» μας.
-
επικοινωνία, όχι μόνο κουβέντα: Μιλάμε πολύ, αλλά λέμε λίγα. Η πραγματική επικοινωνία απαιτεί να ακούς τον άλλον, όχι απλώς να περιμένεις τη σειρά σου για να απαντήσεις.
-
αποδοχή της ατέλειας: Ο σύντροφός σου δεν είναι ο «σωτήρας» σου. Είναι ένας άνθρωπος με ελαττώματα, όπως κι εσύ.
-
επένδυση χρόνου: Μια σχέση είναι σαν ένας κήπος. Αν δεν τον ποτίζεις επειδή περιμένεις να βρέξει, θα ξεραθεί.
Ο χωρισμός μπορεί να είναι μια νέα αρχή, αλλά η παραμονή σε μια σχέση που παλεύει να ομορφύνει είναι μια νίκη. Πριν πείτε το τελικό «αντίο», αναρωτηθείτε: «Προσπάθησα να το φτιάξω ή απλώς περίμενα να φτιαχτεί μόνο του;».
Η ευτυχία δεν βρίσκεται στην αναζήτηση του τέλειου ανθρώπου, αλλά στη δημιουργία μιας ουσιαστικής σχέσης με έναν ατελή άνθρωπο που θέλει να προσπαθήσει μαζί σας.
