Έχεις περάσει ένα όμορφο βράδυ με φίλους. Γέλια, συζητήσεις, μουσική, ένταση. Κι όμως, την επόμενη μέρα ξυπνάς και νιώθεις εξάντληση. Δεν έχεις όρεξη να μιλήσεις σε κανέναν, μικροπράγματα σε ενοχλούν και το μόνο που θέλεις είναι ησυχία. Αν σου ακούγεται γνώριμο, ίσως έχεις βιώσει αυτό που πολλοί περιγράφουν ως «social hangover».
Ο όρος δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση. Χρησιμοποιείται όμως όλο και συχνότερα για να περιγράψει την ψυχική και σωματική κόπωση που μπορεί να ακολουθήσει μια έντονη κοινωνική εμπειρία — ακόμη κι αν ήταν ευχάριστη.
Τι (σου) συμβαίνει;
Η κοινωνική αλληλεπίδραση δεν είναι παθητική διαδικασία. Ο εγκέφαλος εργάζεται διαρκώς: επεξεργάζεται εκφράσεις προσώπου, τόνους φωνής, κοινωνικά σήματα. Ρυθμίζει τι θα πούμε, πώς θα το πούμε, πώς φαινόμαστε στους άλλους. Αυτή η συνεχής «κοινωνική επεξεργασία» απαιτεί γνωστική ενέργεια.
Παράλληλα, κάθε κοινωνική συνάντηση — ειδικά σε θορυβώδες ή έντονο περιβάλλον — αυξάνει τη διέγερση του νευρικού συστήματος. Ανεβαίνουν τα επίπεδα κορτιζόλης και ενεργοποιούνται μηχανισμοί εγρήγορσης. Ακόμη και όταν περνάμε καλά, το σώμα μας βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης ενεργοποίησης. Όταν αυτή η διέγερση πέφτει, μπορεί να εμφανιστεί μια αίσθηση «κενού» ή εξάντλησης — παρόμοια με την πτώση ενέργειας μετά από μια έντονη ημέρα.
Γιατί το βιώνουν συχνά όσοι αναλαμβάνουν εξωστρεφείς ρόλους;
Το social hangover δεν εμφανίζεται μόνο μετά από πάρτι ή εξόδους. Συχνά το βιώνουν άνθρωποι που εργάζονται σε θέσεις με διαρκή κοινωνική έκθεση: εξυπηρέτηση πελατών, εκπαίδευση, πωλήσεις, διοίκηση ομάδων, επαγγέλματα υγείας.
Σε τέτοιους ρόλους, η κοινωνική αλληλεπίδραση δεν είναι επιλογή αλλά υποχρέωση — και μάλιστα με υψηλό βαθμό συναισθηματικής ρύθμισης. Πρέπει να είσαι ευγενικός/ή, υπομονετικός/ή, χαμογελαστός/ή, ακόμη κι όταν δεν το νιώθεις. Αυτή η διαρκής «συναισθηματική εργασία» (emotional labor) καταναλώνει σημαντικούς ψυχικούς πόρους. Έτσι, στο τέλος της ημέρας ή της εβδομάδας, η εξάντληση δεν είναι μόνο σωματική, αλλά και κοινωνική.
Κάνε μια μικρή αυτο-αξιολόγηση
Αναγνώρισε αν σου συμβαίνουν συχνά τα παρακάτω μετά από έντονες κοινωνικές ημέρες:
– Νιώθεις έντονη ανάγκη να μείνεις μόνος/η.
– Σε ενοχλούν περισσότερο ο θόρυβος ή τα ερεθίσματα.
– Δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς.
– Αισθάνεσαι «άδειος/α» παρότι πέρασες καλά.
– Παρατηρείς σωματική κόπωση ή πονοκέφαλο.
– Εμφανίζεται μια ανεξήγητη μελαγχολία.
Αν αναγνωρίζεις αρκετά από αυτά, πιθανότατα δεν πρόκειται για κακή διάθεση, αλλά για φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού μετά από υπερδιέγερση.
Πώς να το διαχειριστείς
Η λύση δεν είναι η απομόνωση. Είναι η ισορροπία. Προγραμμάτισε χρόνο αποφόρτισης μετά από έντονες κοινωνικές δραστηριότητες. Δώσε στον εαυτό σου λίγες ώρες ησυχίας, επαρκή ύπνο, μια βόλτα στη φύση ή δραστηριότητες χαμηλής διέγερσης.
Η κοινωνική ζωή μάς τροφοδοτεί, αλλά — όπως κάθε μορφή έντασης — χρειάζεται και αποκατάσταση. Αν την επόμενη μέρα μιας εξόδου ή μιας απαιτητικής εργασιακής ημέρας νιώθεις ότι χρειάζεσαι παύση, ίσως απλώς ο εγκέφαλός σου ζητά επαναφόρτιση.
