Στο σημερινό Say Yes to the Press, φιλοξενούμε τη συγγραφέα και διδάκτορα Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου, σε μια συζήτηση που συνδέει την Ιστορία με τις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής.
Με αφορμή το ιστορικό της μυθιστόρημα «Ουμπάιντα, Το καραβάνι των ψυχών» (Εκδόσεις Πατάκη), η συγγραφέας μας μεταφέρει στη Μέκκα του 7ου αιώνα, μια περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων που παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με το παγκόσμιο σκηνικό του 2026.
Μέσα από την πορεία ενός «αταίριαστου» έρωτα και ενός επικού ταξιδιού προς την Ιερουσαλήμ, η Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου αναλύει πώς η μισαλλοδοξία και η δεισιδαιμονία συνεχίζουν να επηρεάζουν τις κοινωνίες μας, υπενθυμίζοντάς μας πως η ενσυναίσθηση και η αποδοχή παραμένουν, σε κάθε αιώνα, μια βαθιά προσωπική επιλογή.
Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να γράψετε το “Ουμπάιντα, Το
καραβάνι των ψυχών”; Γιατί επιλέξατε τη Μέκκα του 7ου αιώνα ως
αφετηρία της ιστορίας;
Kάθε δημιουργός, ακόμα και αν δεν το συνειδητοποιεί άμεσα, αντλεί
τα ερεθίσματα της δημιουργίας του από ό,τι τον περιβάλλει. Η εποχή
μας χαρακτηρίζεται από μεγάλες αλλαγές και τη συνακόλουθη
αναταραχή που αυτές προκαλούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Μέκκα
του 7 ου αιώνα, παρότι μακρινή, μου θύμισε πολύ την εποχή μας:
παλιές κοσμοθεωρίες-όπως ο ζωροαστρισμός- καταρρέουν, νέες
–όπως ο μωαμεθανισμός-ανατέλλουν, αυτοκρατορίες –όπως η
Περσική-κλονίζονται, νέοι λαοί –όπως οι Άραβες-εμφανίζονται
διεκδικώντας δυναμικά τη θέση τους στην παγκόσμια σκηνή της
εποχής. Όλα αυτά με τη σειρά τους προκαλούν πολεμικές συρράξεις
, εσωτερικές συγκρούσεις και ηθικά διλήμματα, αλλαγή ιεραρχιών,
μετακινήσεις πληθυσμών, εκπατρισμούς και προσφυγιά.. Και, όπως
πάντα, μπροστά στους ανέμους της Μεγάλης Ιστορίας, οι έφηβοι και
οι νέοι καλούνται να γράψουν τη δική τους προσωπική ιστορία…
Η σχέση Ισμαέλ και Σωσάννας είναι αταίριαστη, γεμάτη
κοινωνικές και θρησκευτικές αντιθέσεις. Τι θέλατε να αναδείξετε
μέσα από αυτή τη δυναμική;
Η σχέση τους είναι πράγματι αταίριαστη- μια αρχοντογενημμένη
Ελληνορωμαία και ένας πρώην σκλάβος! – μέσα στις συνθήκες και
τις ιεραρχήσεις της δεδομένης ιστορικής στιγμής.. Ωστόσο, τα
συναισθήματα που αναπτύσσονται ανάμεσά τους, κατά τη διάρκεια
του ταξιδιού τους, είναι πανανθρώπινα και διαχρονικά. Και αυτή
ακριβώς ήταν η πρόθεσή μου: να δείξω στους νέους ανθρώπους τη
σχετικότητα των κοινωνικών συμβάσεων διαχρονικά και τη δύναμη
των ανθρώπινων συναισθημάτων, αξιών και στάσεων σε κάθε
συνθήκη.
Το μυθιστόρημα είναι πλούσιο σε περιπέτεια αλλά και σε
συμβολισμούς — ασθένειες, μάγοι, δαίμονες, κατακόμβες. Τι
συμβολίζει για εσάς αυτό το “καραβάνι”;
Η περιπέτεια και η ανατρεπτική πλοκή είναι αναγκαία συστατικά, για
να αγαπήσουν έφηβοι και νέοι το βιβλίο που διαβάζουν: πρέπει να
τους κεντρίζει το ενδιαφέρον, να τους αρέσει να το διαβάζουν
σελίδα τη σελίδα και να μην το βλέπουν σαν μια εξωσχολική ή παρα-
σχολική αγγαρεία.. Παράλληλα, όμως, αυτή η περιπέτεια και το
ταξίδι με το καραβάνι συμβολίζει και ένα εσωτερικό ταξίδι των
επιβατών προς τις ουσιαστικότερες ανάγκες της ψυχής τους, μια
σταδιακή ανακάλυψη του κόσμου και του εαυτού, μία πορεία
ενηλικίωσης για τους νεαρούς πρωταγωνιστές του.
Πώς ερευνήσατε ιστορικά την εποχή; Υπήρξαν στοιχεία που σας
εξέπληξαν κατά τη μελέτη σας;
Λόγω των σπουδών μου έχω μια εξοικείωση όσον αφορά την
αναζήτηση των πηγών, της σχετικής βιβλιογραφίας και
εικονογραφίας. Αλλά πάντοτε υπάρχουν στοιχεία που εκπλήσσουν
όποιον ασχολείται με την αναδίφηση του παρελθόντος: στη σχετική
με τούτο το μυθιστόρημα αναζήτηση με εξέπληξαν οδυνηρά οι
συνθήκες αγοραπωλησίας ανθρώπων και κυρίως παιδιών και βέβαια
το ζήτημα της θυσίας βρεφών.
Η μισαλλοδοξία και η δεισιδαιμονία είναι κεντρικά θέματα στο
έργο. Θεωρείτε ότι αυτά τα ζητήματα είναι εξίσου επίκαιρα σήμερα;
Η δεισιδαιμονία είναι αυτή που κινεί τις πράξεις κάποιων
χαρακτήρων στο μυθιστόρημα και δημιουργεί αποτελέσματα
προωθώντας τη δράση…. Παρότι θεωρούμε ότι οι δεισιδαιμονίες
αφορούν δοξασίες του παρελθόντος, παρατηρούμε την επίδρασή
τους και σήμερα στις αποφάσεις νέων και μορφωμένων ανθρώπων.
Σε εποχές αλλαγών και αναταραχών ο άνθρωπος αναζητά σταθερές
όπου μπορεί και όπου προσφέρονται: στα άστρα, στη σελήνη, στα
ξόρκια… Η μισαλλοδοξία, από την άλλη, είναι η εύκολη λύση στην
αναζήτηση αιτιών και ενόχων: όταν η ζωή μας αλλάζει κατά
ανεπιθύμητους τρόπους είναι πιο εύκολο να μετατρέψουμε την
οργή μας σε μίσος εναντίον αδυνάτων παρά να αντιμετωπίσουμε τις
πραγματικές αιτίες. Πράγμα που διαπιστώνουμε έντονα στην εποχή
μας: οι θεωρίες και οι συνομωσιολογίες μίσους έχουν αυξηθεί,
έχουν επεκταθεί και αποκτούν οπαδούς όλο και νεαρότερης ηλικίας.
Αν έπρεπε να περιγράψετε το βιβλίο με τρεις λέξεις, ποιες θα
ήταν αυτές;
Διωγμοί, Έρωτας, Αποδοχή…
Το βιβλίο απευθύνεται σε εφήβους και νέους. Τι μήνυμα θέλετε
να πάρουν μαζί τους όταν κλείσουν την τελευταία σελίδα;
Ότι οι ανατροπές και τα εμπόδια είναι μέρος της ανθρώπινης ζωής,
ότι το μίσος και οι πόλεμοι κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας αλλά,
το κυριότερο, πως η ενσυναίσθηση, η αγάπη και η αποδοχή είναι
απολύτως προσωπική επιλογή.
Η Σωσάννα και ο Ισμαέλ κουβαλούν διαφορετικές παραδόσεις
και θρησκείες. Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία μπορεί να χτίσει
“γέφυρες” εκεί όπου οι κοινωνίες υψώνουν τείχη;
Απολύτως! Η λογοτεχνία και η Τέχνη αποτελούν διεθνείς γλώσσες
που δημιουργούνται από κοινές πανανθρώπινες ανάγκες και
εκφράζουν την πανανθρώπινη ουσία της ύπαρξής μας. Αποτελούν
μια άυλη και γι’ αυτό πανίσχυρη γέφυρα που λειτουργεί πάνω από
κατασκευασμένα «τείχη»..
Πώς είναι για εσάς η διαδικασία της συγγραφής; Έχει
περισσότερο κόπο ή μαγεία;
Η συγγραφή για μένα είναι μια διαδικασία μυσταγωγική.. Ακόμα και
η διαδικασία της έρευνας έχει για μένα περισσότερο παιγνιώδη
μορφή, αφού μου ανοίγει αόρατες πόρτες σε κόσμους μυστηριακούς
και τόπους εξωτικούς. Οπωσδήποτε, περιλαμβάνει προετοιμασία,
αυτοπειθαρχία, σωματικό κόπο- το μυθιστόρημα απαιτεί πολύωρο
γράψιμο- αλλά ακόμα και αυτά «χτίζουν» γύρω μου ένα δικό μου
σύμπαν.
Και μια πιο προσωπική: αν εσείς ήσασταν μέλος αυτού του
καραβανιού, ποιον ρόλο θα είχατε; Τον αρχηγό, τον αφηγητή, τον
εξερευνητή ή τον επαναστάτη;
Νομίζω πως η απάντηση είναι διαυγής σαν κρύσταλλο: «ταξίδεψα»
μαζί με τους ήρωές μου και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, σαν
σιωπηλό και μερικές φορές φοβισμένο μέλος του καραβανιού,
αφηγήθηκα το έξω και το μέσα ταξίδι τους.
, η συγγραφέας μας μεταφέρει στη Μέκκα του 7ου αιώνα, μια περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων που παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με το παγκόσμιο σκηνικό του 2026.){kind=link}