Οι περισσότεροι περνάμε μεγάλο μέρος της ημέρας μπροστά
από οθόνες — κινητά, υπολογιστές, tablets και τηλεοράσεις.
Και ξέρουμε πως αυτές οι συσκευές εκπέμπουν μπλε φως (blue
light), μια μορφή φωτός υψηλής ενέργειας με μικρό μήκος
κύματος. Μελέτες δείχνουν ότι η συνεχής έκθεση σε αυτό το
φως μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο, τον ύπνο και τις
γνωστικές λειτουργίες, οδηγώντας σε μια κατάσταση γνωστή
ως “brain fog”, δηλαδή θολή σκέψη και μειωμένη
συγκέντρωση.
Πότε το μπλε φως γίνεται πρόβλημα
Το μπλε φως δεν είναι πάντα επιβλαβές. Κατά τη διάρκεια της
ημέρας, ενισχύει την εγρήγορση και την πνευματική απόδοση.
Όμως όταν η έκθεση συνεχίζεται κοντά στην ώρα του ύπνου,
επηρεάζει την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που
ρυθμίζει τον ύπνο. Ο διαταραγμένος κιρκάδιος ρυθμός μειώνει
την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου, με αποτέλεσμα να
επηρεάζονται μνήμη, προσοχή και καθαρή σκέψη την επόμενη
ημέρα.
Οι επιπτώσεις στον εγκέφαλο
Έρευνες δείχνουν ότι η έκθεση σε μπλε φως πριν τον ύπνο
καθυστερεί την έναρξη του ύπνου και επηρεάζει περιοχές του
εγκεφάλου που σχετίζονται με γνωστική λειτουργία και μνήμη.
Αυτό δεν είναι απλώς κούραση, αλλά μια βιολογική αλλαγή
στη λειτουργία του εγκεφάλου που δυσκολεύει την εκτέλεση
καθημερινών δραστηριοτήτων και τη συγκέντρωση.
Πέρα από τον ύπνο: πώς το φως αλλάζει τη σκέψη μας τη
μέρα
Το μπλε φως μπορεί να επηρεάζει βιολογικά τον εγκέφαλο και
τον τρόπο που επεξεργαζόμαστε πληροφορίες, ακόμα και όταν
δεν κοιμόμαστε. Η ώρα της έκθεσης είναι καθοριστική: το φως
που κατά τη διάρκεια της ημέρας ενισχύει την εγρήγορση, τη
νύχτα μπορεί να αναστατώσει το βιολογικό ρολόι και να
επιδεινώσει τη γνωστική θολούρα.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Πολλοί ειδικοί προτείνουν να περιορίζουμε τη χρήση οθονών
1–2 ώρες πριν τον ύπνο και να χρησιμοποιούμε φίλτρα μπλε
φωτός ή night mode σε κινητά και υπολογιστές. Με αυτό τον
τρόπο, μπορούμε να μειώσουμε τις επιπτώσεις του μπλε
φωτός στη γνωστική λειτουργία, να βελτιώσουμε την ποιότητα
του ύπνου και να περιορίσουμε τη θολούρα στη σκέψη μας.
