Γιατί μπορούμε να περάσουμε δύο ώρες αποφασίζοντας πού θα φάμε, τι θα δούμε ή πού θα πάμε; Η ψυχολογία έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα εξήγηση!
«Πού λέτε να πάμε το Σάββατο;»
«Όπου θέλετε!»
Τι ωραία παρέα! Όλοι χαλαροί, συνεργάσιμοι, χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις.
Μέχρι να ακουστεί η πρώτη πρόταση.
«Να πάμε για ιταλικό;»
«Μπα, φάγαμε μακαρόνια χθες».
«Για ψάρι;»
«Δεν τρώνε όλοι ψάρι».
«Στο καινούργιο μαγαζί που άνοιξε;»
«Δεν έχει καλές κριτικές».
«Να πάμε κάπου που ξέρουμε;»
«Πάλι στα ίδια;»
Και κάπως έτσι, έξι ενήλικοι άνθρωποι, με δουλειές, οικογένειες και τεράστιες καθημερινές ευθύνες, αποδεικνύονται ανίκανοι να αποφασίσουν πού θα φάνε ένα Σάββατο βράδυ.
Το κορυφαίο;
Όλοι εξακολουθούν να δηλώνουν ότι δεν έχουν καμία ιδιαίτερη προτίμηση!
Όταν οι πολλές επιλογές μας μπλοκάρουν
Στην ψυχολογία υπάρχει ένας όρος που περιγράφει μια ενδιαφέρουσα πλευρά αυτής της συμπεριφοράς: choice overload, δηλαδή υπερφόρτωση επιλογών.
Η ιδέα είναι απλή. Όταν έχουμε μπροστά μας πάρα πολλές εναλλακτικές, η απόφαση μπορεί να γίνει πιο δύσκολη αντί για πιο εύκολη.
Σκέψου το.
Μπαίνεις σε μια πλατφόρμα να διαλέξεις ταινία.
Έχεις εκατοντάδες διαθέσιμες.
Ψάχνεις, διαβάζεις περιγραφές, βλέπεις τρέιλερ, ελέγχεις βαθμολογίες.
Σαράντα λεπτά αργότερα, έχεις κουραστεί τόσο πολύ από την αναζήτηση, που καταλήγεις να δεις κάτι που έχεις ήδη παρακολουθήσει.
Και να σκεφτείς ότι υποτίθεται πως ήθελες απλώς να χαλαρώσεις!
Το πείραμα με τις μαρμελάδες
Το 2000, οι ερευνητές Sheena Iyengar και Mark Lepper δημοσίευσαν μια μελέτη που περιλάμβανε ένα πείραμα με μαρμελάδες σε κατάστημα.
Σε μία περίπτωση παρουσιάστηκαν στους καταναλωτές 24 διαφορετικές επιλογές. Σε μια άλλη, μόλις έξι.
Η μεγαλύτερη ποικιλία τράβηξε περισσότερο την προσοχή, αλλά οι άνθρωποι που είδαν τις λιγότερες επιλογές ήταν πιθανότερο να προχωρήσουν τελικά σε αγορά.
Μην το παρεξηγήσουμε, όμως.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολλές επιλογές είναι πάντα κακές. Μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: πόσο περίπλοκη είναι η απόφαση, πόσο καλά γνωρίζουμε τι θέλουμε και πόση προσπάθεια χρειάζεται για να συγκρίνουμε τις εναλλακτικές.
Το ενδιαφέρον είναι ότι μερικές φορές η αφθονία μπορεί να γίνει εμπόδιο.
Και αν υπάρχει κάτι καλύτερο;
Εδώ αρχίζει το πραγματικό μας πρόβλημα.
Δεν θέλουμε απλώς να κάνουμε μια καλή επιλογή.
Θέλουμε να είμαστε σίγουροι ότι κάναμε την καλύτερη.
Το καλύτερο εστιατόριο. Το καλύτερο ξενοδοχείο. Το καλύτερο κινητό. Την καλύτερη τιμή.
Και φυσικά, αφού αποφασίσουμε, εξακολουθούμε να αναρωτιόμαστε μήπως έπρεπε να είχαμε διαλέξει κάτι άλλο.
Αγοράζουμε παπούτσια και συνεχίζουμε να κοιτάμε παπούτσια.
Κλείνουμε ξενοδοχείο και εξακολουθούμε να συγκρίνουμε ξενοδοχεία.
Έχουμε παραγγείλει φαγητό και κοιτάμε με ενδιαφέρον τι πήρε ο διπλανός μας.
Απίστευτο ταλέντο στο να βασανίζουμε τον εαυτό μας!
Δεν χρειάζεται κάθε επιλογή να είναι η απόφαση της χρονιάς
Οι επιλογές είναι υπέροχο πράγμα. Μας δίνουν ελευθερία.
Αλλά δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε όλες τις αποφάσεις σαν να κρίνεται το μέλλον της ανθρωπότητας.
Κάποια πράγματα αξίζουν πολλή σκέψη.
Άλλα αξίζουν απλώς ένα «πάμε εκεί και βλέπουμε».
Δεν θα είναι κάθε εστιατόριο το καλύτερο που επισκεφθήκαμε ποτέ. Δεν θα είναι κάθε ταινία αριστούργημα. Δεν θα είναι κάθε αγορά η ευκαιρία της δεκαετίας.
Και λοιπόν;
Μπορεί μια επιλογή να είναι απλώς αρκετά καλή και εμείς να περάσουμε υπέροχα.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που η παρέα θα ξεκινήσει τον γνωστό μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, δοκιμάστε κάτι επαναστατικό.
Διαλέξτε ένα μέρος και πηγαίνετε!
Γιατί πολύ απλά δεν γίνεται να περνάμε δύο ώρες αποφασίζοντας πού θα βγούμε και τελικά να μένουμε σπίτι επειδή… πέρασε η ώρα!
