Η κλιματική αλλαγή συνήθως παρουσιάζεται ως ένα περιβαλλοντικό ζήτημα που αφορά ολόκληρο τον πλανήτη. Στην πραγματικότητα όμως, οι συνέπειές της δεν επηρεάζουν όλους με τον ίδιο τρόπο. Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες καθορίζουν ποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και ποιοι διαθέτουν τα μέσα για να προστατευτούν. Ανάμεσα στις ομάδες που πλήττονται δυσανάλογα βρίσκονται οι γυναίκες και τα κορίτσια.
Όταν η κρίση χτυπά πιο έντονα
Σε πολλές περιοχές του κόσμου, ιδιαίτερα σε αγροτικές κοινότητες, οι γυναίκες έχουν βασικό ρόλο στη φροντίδα της οικογένειας, στη συλλογή νερού και στην εξασφάλιση τροφής. Όταν η ξηρασία, οι πλημμύρες ή τα ακραία καιρικά φαινόμενα καταστρέφουν καλλιέργειες και περιορίζουν τους φυσικούς πόρους, η καθημερινότητά τους γίνεται ακόμη δυσκολότερη.
Οι γυναίκες που αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια παγκοσμίως είναι περίπου 47,8 εκατομμύρια περισσότερες από τους άνδρες. Παράλληλα, εκτιμήσεις του ΟΗΕ αναφέρουν ότι η αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει έως και 158,3 εκατομμύρια επιπλέον γυναίκες και κορίτσια σε συνθήκες ακραίας φτώχειας μέχρι το 2050.
Η αόρατη πλευρά των φυσικών καταστροφών
Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζονται μόνο στην οικονομία ή στην πρόσβαση στην τροφή. Σε περιόδους φυσικών καταστροφών και κοινωνικής αποσταθεροποίησης αυξάνονται συχνά και τα περιστατικά έμφυλης βίας.
Έρευνες έχουν συνδέσει την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας με μεγαλύτερα ποσοστά ενδοοικογενειακής βίας, ενώ σε περιοχές που πλήττονται από πλημμύρες ή εκτοπισμούς πληθυσμών έχουν καταγραφεί περισσότερα περιστατικά παιδικών γάμων και κακοποίησης. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όταν οι κοινωνικές δομές αποδυναμώνονται λόγω κρίσεων, οι πιο ευάλωτες ομάδες αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους.
Μέρος του προβλήματος ή μέρος της λύσης;
Παράλληλα με τις προειδοποιήσεις για τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, διεθνείς οργανώσεις εκφράζουν ανησυχία και για τις περικοπές στη χρηματοδότηση ανθρωπιστικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων, που δυσκολεύουν τη στήριξη των πιο ευάλωτων κοινοτήτων.
Ωστόσο, οι γυναίκες δεν αποτελούν μόνο μια κοινωνική ομάδα που επηρεάζεται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή. Σε πολλές περιπτώσεις βρίσκονται και στην πρώτη γραμμή των λύσεων, συμμετέχοντας σε δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος, βιώσιμης γεωργίας και διαχείρισης φυσικών πόρων. Η ενίσχυση της συμμετοχής τους στη λήψη αποφάσεων θεωρείται πλέον βασικό στοιχείο για μια πιο δίκαιη και αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
