Δεν υπάρχει λεξικό για τη γλώσσα των μηνυμάτων. Κι όμως όλοι έχουμε μάθει να τη μιλάμε.
Γράφεις:
«ΟΚ.»
Θύμωσε.
«Οκ»
Όλα καλά.
«Οκκκ»
Φιλικό.
«ΟΚ!»
Ή ενθουσιάστηκε ή σε μισεί. Καλή τύχη.
Και κάπου εδώ συνέβη κάτι φοβερό: φτιάξαμε μια καινούργια γραμματική χωρίς να μας τη διδάξει κανείς.
Κανείς δεν μας είπε ότι η τελεία στο τέλος ενός μηνύματος μπορεί να ακούγεται απότομη. Ότι τρία «κ» κάνουν το «οκ» πιο ζεστό. Ότι το 👍 μπορεί να σημαίνει «έγινε», αλλά μπορεί επίσης να διαβαστεί ως «εντάξει, ό,τι πεις». Ή ότι ένα σκέτο «χαχα» δεν σημαίνει απαραίτητα πως κάποιος γέλασε.
Κι όμως τα ξέρουμε.
Ή, τουλάχιστον, νομίζουμε ότι τα ξέρουμε.
Η τελεία απέκτησε χαρακτήρα
Στο σχολείο μάθαμε ότι η τελεία μπαίνει στο τέλος της πρότασης.
Στα μηνύματα, όμως, η ίδια τελεία απέκτησε… διάθεση.
«Καλά.»
«Εντάξει.»
«Οκ.»
Γραμματικά; Απολύτως σωστά. Συναισθηματικά; Κάτι δεν πάει καλά.
Για πολλούς, ειδικά σε μια σύντομη συνομιλία, η τελεία μοιάζει να κλείνει απότομα την κουβέντα. Σαν να λέει: «Τέλος. Δεν έχω κάτι άλλο να σου πω».
Την ίδια στιγμή, κάποιος άλλος μπορεί να τη χρησιμοποιεί απλώς επειδή… έτσι γράφει.
Και κάπως έτσι ξεκινά ένας μικρός καβγάς χωρίς να έχει θυμώσει κανείς.
Τα emoji έγιναν τόνος φωνής
Στην πραγματική ζωή έχουμε βλέμμα, χαμόγελο, παύσεις, ύφος.
Στο μήνυμα έχουμε 🙂 😂 ❤️ 👍 και, φυσικά, το τρομακτικό σκέτο κείμενο.
Ένα «μπράβο» μπορεί να είναι ειλικρινές.
Ένα «μπράβο ❤️» είναι λίγο πιο ζεστό.
Ένα «ΜΠΡΑΒΟ!!!» έχει ενθουσιασμό.
Κι ένα «μπράβο.» μπορεί να σε κάνει να ξαναδιαβάσεις ολόκληρη τη συζήτηση για να καταλάβεις τι έκανες λάθος.
Τα emoji μπήκαν στην κουβέντα για να αντικαταστήσουν όσα δεν ακούγονται. Μόνο που και αυτά απέκτησαν τη δική τους ερμηνεία.
Το 👍 είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα. Για κάποιον είναι το πιο απλό «έγινε». Για κάποιον άλλο είναι σχεδόν ψηφιακό «άσε με ήσυχο».
Και μετά ήρθαν οι γενιές
Εδώ γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Τα αποσιωπητικά που κάποιος χρησιμοποιεί για να αφήσει την πρόταση λίγο ανοιχτή…
«Θα τα πούμε αύριο…»
…σε έναν νεότερο μπορεί να ακούγονται σαν προειδοποίηση.
Τι θα γίνει αύριο; Τι ξέρεις; Γιατί έβαλες τρεις τελείες;
Και αντίστροφα, ένα μήνυμα χωρίς χαιρετισμό, χωρίς τελείες και χωρίς κεφαλαία μπορεί σε έναν νεότερο να φαίνεται απόλυτα φυσικό, ενώ σε κάποιον άλλο αγενές ή πρόχειρο.
Δεν άλλαξε μόνο η γλώσσα.
Άλλαξε ο τρόπος που ακούμε τη γραφή.
Ποιος αποφάσισε τελικά τι σημαίνουν όλα αυτά;
Κανείς.
Και όλοι μαζί.
Χρησιμοποιήσαμε τόσο πολύ τα μηνύματα, ώστε αρχίσαμε να τους δίνουμε όσα τους έλειπαν: τόνο, έκφραση, υπονοούμενο, συναίσθημα.
Μάθαμε ότι το «ναιιιι» δεν είναι το ίδιο με το «ναι». Ότι το «χαχαχαχα» είναι πιο αληθινό από το «χαχα». Ότι το «??» είναι άλλο από το «;» και ότι μερικές φορές το να μην απαντήσεις καθόλου λέει περισσότερα από ολόκληρη παράγραφο.
Και ίσως εδώ βρίσκεται όλο το πρόβλημα.
Στα μηνύματα δεν διαβάζουμε πια μόνο λέξεις. Διαβάζουμε τελείες, κεφαλαία, emoji, παύσεις, ακόμη και το πόση ώρα έκανε ο άλλος να απαντήσει.
Και μετά προσπαθούμε να μαντέψουμε τι ένιωθε τη στιγμή που τα έγραψε.
Έτσι, μια ολόκληρη παρεξήγηση μπορεί να ξεκινήσει από κάτι που στο σχολείο ήταν απλώς… σημεία στίξης.
Η ψηφιακή γλώσσα έχει πλέον τους δικούς της κανόνες. Το πρόβλημα είναι ότι όλοι τη μιλάμε — αλλά δεν έχουμε όλοι την ίδια αντίληψη ή έστω την ίδια διάθεση…
