Το “δεν έχω χρόνο” είναι από τις πιο συχνές φράσεις της καθημερινότητας. Το χρησιμοποιούμε για δουλειές, υποχρεώσεις, σχέσεις ή πράγματα που θέλουμε να κάνουμε αλλά συνεχώς αναβάλλουμε.
Όμως η σύγχρονη ψυχολογία δείχνει ότι, τις περισσότερες φορές, η φράση αυτή δεν περιγράφει πραγματική έλλειψη χρόνου, αλλά τον τρόπο που ο εγκέφαλος διαχειρίζεται προτεραιότητες, ενέργεια και συναισθηματική πίεση.
Δεν είναι θέμα χρόνου…
Όλοι έχουμε τις ίδιες 24 ώρες. Αυτό που αλλάζει είναι πού κατευθύνεται η προσοχή και η ενέργεια μέσα σε αυτές. Η γνωστική ψυχολογία δείχνει ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί ως σύστημα επιλογής: ό,τι θεωρεί σημαντικό ή επείγον το τοποθετεί πρώτο, ανεξάρτητα από τη μακροπρόθεσμη αξία του.
Η αναβλητικότητα ως ρύθμιση συναισθημάτων
Ο ψυχολόγος Piers Steel (University of Calgary), σε μετα-αναλύσεις που έχουν δημοσιευτεί στο Psychological Bulletin της American Psychological Association, έχει δείξει ότι η αναβλητικότητα δεν οφείλεται κυρίως σε κακή διαχείριση χρόνου, αλλά σε αποφυγή δυσάρεστων συναισθημάτων.
Οι άνθρωποι καθυστερούν εργασίες όχι επειδή δεν προλαβαίνουν, αλλά επειδή αυτές συνδέονται με: άγχος,
πίεση, βαρεμάρα, φόβο αποτυχίας.
Η “έλλειψη χρόνου” ως ψυχολογική εξήγηση
Η φράση “δεν έχω χρόνο” λειτουργεί συχνά ως κοινωνικά αποδεκτή δικαιολογία. Είναι πιο εύκολο να ειπωθεί από το να παραδεχτεί κανείς ότι κάτι: δεν είναι αρκετά ψηλά στις προτεραιότητες, προκαλεί δυσάρεστο συναίσθημα ή απλώς δεν έχει την απαραίτητη νοητική ενέργεια εκείνη τη στιγμή.
Η υποκειμενική εμπειρία του χρόνου
Η σύγχρονη γνωστική έρευνα δείχνει ότι η αίσθηση του “δεν προλαβαίνω” δεν εξαρτάται μόνο από το πρόγραμμα, αλλά και από το πώς βιώνουμε τον νοητικό φόρτο.
Παράγοντες όπως: συνεχείς διακοπές προσοχής, multitasking και γνωστική υπερφόρτωση κάνουν τον χρόνο να φαίνεται πιο περιορισμένος απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.
Το παράδοξο της σύγχρονης εποχής
Παρά τα εργαλεία εξοικονόμησης χρόνου, οι άνθρωποι σήμερα νιώθουν πιο πιεσμένοι από ποτέ. Ο λόγος δεν είναι η έλλειψη χρόνου, αλλά ο κατακερματισμός της προσοχής: πολλές μικρές ασχολίες γεμίζουν τη μέρα, χωρίς να αφήνουν αίσθηση προόδου.
Συμπέρασμα; Το “δεν έχω χρόνο” πάρα πολύ συχνά δεν είναι κυριολεκτική δήλωση. Να βλέπεις πίσω από αυτό, είτε το λες είτε το ακούς.
