Ψηφιακά Σύνορα: Το τέλος της σφραγίδας στο διαβατήριο και το «χάος» του φετινού καλοκαιριού

Αν προγραμματίζετε ένα ταξίδι εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης ή περιμένετε φίλους και συνεργάτες από χώρες εκτός Σένγκεν (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο ή οι ΗΠΑ) αυτό το καλοκαίρι, η ταξιδιωτική εμπειρία στα αεροδρόμια έχει αλλάξει ριζικά. Η εποχή που ο συνοριοφύλακας άνοιγε το διαβατήριό σας για να βάλει τη χαρακτηριστική μελανή σφραγίδα ανήκει πλέον οριστικά στο παρελθόν.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε σε πλήρη εφαρμογή το πολυαναμενόμενο Entry/Exit System (EES), ένα αυτοματοποιημένο ψηφιακό σύστημα ελέγχου που αντικαθιστά τις παραδοσιακές σφραγίδες με βιομετρικά δεδομένα.

Τι είναι το EES και πώς λειτουργεί;

Το σύστημα EES εφαρμόζεται στα εξωτερικά σύνορα 29 ευρωπαϊκών χωρών της ζώνης Σένγκεν. Κάθε φορά που ένας πολίτης εκτός ΕΕ περνάει τα σύνορα για σύντομη διαμονή (έως 90 ημέρες), το σύστημα καταγράφει ψηφιακά το όνομά του, τον τύπο του ταξιδιωτικού εγγράφου, τις ημερομηνίες εισόδου/εξόδου, καθώς και βιομετρικά στοιχεία, όπως φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο στόχος είναι διπλός: η ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας των συνόρων και ο αυτόματος εντοπισμός όσων υπερβαίνουν τη νόμιμη διάρκεια παραμονής τους (overstayers). Μάλιστα, από την έναρξη της σταδιακής εφαρμογής του, το σύστημα έχει ήδη αποτρέψει την παράνομη είσοδο σε σχεδόν 44.000 άτομα.

Το «κρας τεστ» του καλοκαιριού και οι ουρές-ρεκόρ

Αν και η θεωρία υπόσχεται ταχύτερες διαδικασίες στο μέλλον μέσω των ειδικών self-service kiosks, η πραγματικότητα της πρώτης μεγάλης καλοκαιρινής αιχμής αποδεικνύεται γεμάτη προκλήσεις.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το BBC News, οι νέοι βιομετρικοί έλεγχοι έχουν σχεδόν τριπλασιάσει τον χρόνο αναμονής σε μεγάλα αεροδρόμια, όπως αυτό της Ρώμης (Fiumicino), ενώ τεχνικά προβλήματα (bugs) εμφανίστηκαν και στο αεροδρόμιο Φάρο της Πορτογαλίας. Σε πολλά κεντρικά αεροδρόμια της Ευρώπης, οι επιβάτες έρχονται αντιμέτωποι με ουρές που αγγίζουν ακόμη και τις 5 ώρες, με αποτέλεσμα πολλοί να χάνουν τις πτήσεις τους.

«Όχι» στην αναστολή λέει η ΕΕ

Παρά τις έντονες πιέσεις και τις κοινές επιστολές από την ACI Europe (Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων), την IATA και μεγάλες αεροπορικές εταιρείες (όπως η Ryanair) που ζητούσαν την προσωρινή αναστολή του συστήματος για τους «καυτούς» μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, οι Βρυξέλλες παρέμειναν ανένδοτες. Αξιωματούχοι της ΕΕ ξεκαθάρισαν ότι μια αναστολή «δεν είναι απαραίτητη ούτε δυνατή», αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι υπάρχουν περίπου 20 «δύσκολα σημεία» (difficult spots) σε όλο το ευρωπαϊκό δίκτυο που αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα συνωστισμού.

Την ίδια στιγμή, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού (WTTC) προειδοποιεί ότι αυτές οι καθυστερήσεις στα σύνορα θέτουν σε κίνδυνο εκατομμύρια αφίξεις και δισεκατομμύρια τουριστικά έσοδα παγκοσμίως.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ταξιδιώτες;
    1. Η πρώτη φορά είναι η πιο δύσκολη: Η μεγάλη καθυστέρηση συμβαίνει κατά την πρώτη εγγραφή στο σύστημα, όπου γίνεται η λήψη των αποτυπωμάτων και της φωτογραφίας. Στα επόμενα ταξίδια, η διαδικασία θα απαιτεί απλώς μια γρήγορη επαλήθευση.
    2. Έρχεται και το ETIAS: Το EES είναι μόνο το πρώτο βήμα. Προς το τέλος του 2026, η ΕΕ αναμένεται να ενεργοποιήσει και το ETIAS, την ηλεκτρονική προ-ταξιδιωτική άδεια για πολίτες χωρών που δεν χρειάζονται βίζα για την Ευρώπη (αντίστοιχο του αμερικανικού ESTA).

The “Say Yes” Tip: Αν ταξιδεύετε αυτό το διάστημα, φτάστε στο αεροδρόμιο αρκετά νωρίτερα από το συνηθισμένο, οπλιστείτε με υπομονή και βεβαιωθείτε ότι έχετε μαζί σας όλα τα απαραίτητα έγγραφα. Η ψηφιακή εποχή των ταξιδιών είναι εδώ, αλλά η μετάβαση απαιτεί χρόνο!