Κοίταξε για λίγο το τηλεκοντρόλ που βρίσκεται αυτή τη στιγμή δίπλα σου στον καναπέ. Τώρα θυμήσου ένα αντίστοιχο τηλεκοντρόλ πριν από 15 ή 20 χρόνια. Παρά την τεχνολογική επανάσταση που έχει συμβεί γύρω μας, οι διαφορές είναι ελάχιστες. Μερικά επιπλέον κουμπιά για πλατφόρμες streaming, ίσως διαφορετικό σχήμα, αλλά η βασική εικόνα παραμένει ίδια: δεκάδες κουμπιά, τα περισσότερα από τα οποία δεν αγγίζουμε σχεδόν ποτέ.

Κι όμως, υπάρχει λόγος που συμβαίνει αυτό.

Η ψευδαίσθηση των περισσότερων δυνατοτήτων

Οι κατασκευαστές γνωρίζουν καλά κάτι που ισχύει για πολλά καταναλωτικά προϊόντα: οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν τα περισσότερα χαρακτηριστικά με μεγαλύτερη αξία. Ένα τηλεκοντρόλ γεμάτο κουμπιά δίνει την αίσθηση ότι η συσκευή είναι πιο προηγμένη, πιο πλήρης και πιο «premium».

Ακόμη κι αν δεν χρησιμοποιήσουμε ποτέ τα κουμπιά για αλλαγή αναλογίας εικόνας, ειδικές λειτουργίες ή περίεργες χρωματιστές επιλογές, η παρουσία τους δημιουργεί την εντύπωση ότι αγοράζουμε κάτι περισσότερο από μια απλή τηλεόραση.

Με λίγα λόγια, τα κουμπιά λειτουργούν και ως εργαλείο marketing.

Τα κουμπιά που… πληρώνουν ενοίκιο

Έχεις παρατηρήσει ότι σχεδόν κάθε νέο τηλεκοντρόλ διαθέτει κουμπιά για Netflix, YouTube, Disney+ ή άλλες υπηρεσίες streaming;

Αυτά τα κουμπιά δεν βρίσκονται εκεί τυχαία.

Οι πλατφόρμες πληρώνουν σημαντικά ποσά στους κατασκευαστές προκειμένου να εξασφαλίσουν μια μόνιμη θέση στο τηλεκοντρόλ μας. Είναι μια μορφή διαφήμισης που βρίσκεται καθημερινά μπροστά στα μάτια εκατομμυρίων χρηστών.

Κάθε φορά που πατάμε ένα από αυτά τα κουμπιά, η διαδρομή προς την πλατφόρμα γίνεται πιο σύντομη και η πιθανότητα χρήσης της μεγαλύτερη.

Γιατί δεν φτιάχνουν πιο απλά τηλεκοντρόλ;

Η απάντηση είναι απλή: κόστος.

Η δημιουργία ενός νέου, πιο λιτού σχεδιασμού απαιτεί νέα καλούπια παραγωγής, διαφορετικά ηλεκτρονικά κυκλώματα, δοκιμές και πιστοποιήσεις. Αντίθετα, είναι πολύ πιο οικονομικό να χρησιμοποιηθεί ένα ήδη υπάρχον σχέδιο που μπορεί να συνεργαστεί με δεκάδες διαφορετικά μοντέλα τηλεοράσεων και συσκευών.

Έτσι, οι εταιρείες προτιμούν ένα «καθολικό» τηλεκοντρόλ που καλύπτει κάθε πιθανό σενάριο, ακόμη κι αν ο μέσος χρήστης αξιοποιεί μόνο το 20% των λειτουργιών του.

Το παράδοξο της σύγχρονης τεχνολογίας

Το πιο παράξενο είναι ότι σήμερα χρειαζόμαστε λιγότερα κουμπιά από ποτέ.

Οι περισσότερες τηλεοράσεις υποστηρίζουν φωνητικές εντολές, εφαρμογές στο κινητό και έξυπνα μενού. Θεωρητικά, ένα σύγχρονο τηλεκοντρόλ θα μπορούσε να λειτουργεί με ελάχιστα βασικά πλήκτρα: ενεργοποίηση, ένταση, αλλαγή καναλιού και πλοήγηση.

Κι όμως, συνεχίζουμε να κρατάμε στα χέρια μας μικρά «πιλοτήρια αεροσκάφους».

Μήπως τελικά τα χρειαζόμαστε;

Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά. Συνήθως χρησιμοποιούμε το τηλεκοντρόλ στο σκοτάδι, χωρίς να το κοιτάζουμε. Τα φυσικά κουμπιά μάς επιτρέπουν να αναγνωρίζουμε λειτουργίες μόνο με την αφή, χωρίς να διακόπτουμε αυτό που βλέπουμε.

Ίσως γι’ αυτό τα εντελώς μινιμαλιστικά τηλεκοντρόλ να μην κατάφεραν ποτέ να κυριαρχήσουν. Όσο κι αν μας ενοχλούν τα δεκάδες περιττά κουμπιά, μας προσφέρουν κάτι πολύτιμο: αμεσότητα.

Και κάπως έτσι, ενώ τα smartphones γίνονται ολοένα και πιο απλά, τα τηλεκοντρόλ παραμένουν πιστά στη φιλοσοφία τους. Ίσως τελικά να μη χρειαζόμαστε όλα αυτά τα κουμπιά. Ίσως όμως να μη θέλουμε και να τα αποχωριστούμε.