«Ποια Μαρία;»
Υπάρχουν ερωτήσεις που καλό είναι να μη γίνονται στις τρεις το πρωί. Ειδικά όταν ο άνθρωπος δίπλα σου κοιμάται βαθιά και μόλις έχει μουρμουρίσει ένα όνομα που σίγουρα δεν είναι το δικό σου.
Και κάπου εκεί έχεις δύο επιλογές. Να γυρίσεις πλευρό σαν ώριμος και ισορροπημένος άνθρωπος ή να καθίσεις όρθιος στο κρεβάτι και να ξεκινήσεις ανάκριση.
«Ποια Μαρία;»
Καμία απάντηση.
«ΠΟΙΑ ΜΑΡΙΑ;»
Κάτι ακατάληπτο, ένα «όχι», ένα γύρισμα από την άλλη και τέλος.
Εσύ, βέβαια, δεν πρόκειται να ξανακοιμηθείς ποτέ.
Το αστείο είναι ότι η υπνολαλία είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ όσο νομίζουμε. Σύμφωνα με όσα εξηγεί η ψυχολόγος ύπνου Jennifer Mundt στο The Conversation, πάνω από δύο στους τρεις ανθρώπους έχουν μιλήσει στον ύπνο τους κάποια στιγμή στη ζωή τους.
Και τις περισσότερες φορές δεν σημαίνει απολύτως τίποτα ανησυχητικό.
Ο εγκέφαλος κοιμάται. Αλλά όχι όλος μαζί
Ο ύπνος δεν είναι ένα συνεχόμενο «off». Κατά τη διάρκεια της νύχτας περνάμε από διαφορετικά στάδια, REM και non-REM, με διαφορετικά τμήματα του εγκεφάλου να παραμένουν ενεργά.
Η επικρατέστερη εξήγηση για την υπνολαλία είναι ότι ο εγκέφαλος δεν αποκοιμιέται ολόκληρος την ίδια στιγμή. Σε κάποιους ανθρώπους, οι περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα και την ομιλία μπορούν να ενεργοποιηθούν ενώ τα υπόλοιπα συστήματα παραμένουν σε κατάσταση ύπνου.
Το αποτέλεσμα;
Μουρμουρητά. Ψίθυροι. Γέλια. Μισές προτάσεις. Ερωτήσεις. Και, ναι, καμιά φορά κανονικότατοι διάλογοι με κάποιον που… δεν βρίσκεται καν στο δωμάτιο.
Μάλιστα, οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι ο άνθρωπος που μιλά στον ύπνο του μπορεί να κάνει παύσεις, σαν να περιμένει απάντηση από τον συνομιλητή του. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι εμείς ακούμε απλώς τη μία πλευρά μιας συζήτησης που εξελίσσεται μέσα στο όνειρό του.
Και εδώ αρχίζει να γίνεται πραγματικά ενδιαφέρον.
Τι λέμε τελικά όταν κοιμόμαστε;
Αν περιμένεις μεγάλες εξομολογήσεις, έχω άσχημα νέα.
Τις περισσότερες φορές δεν λέμε καν κανονικές λέξεις. Όταν όμως μιλάμε καθαρά, η συχνότερη λέξη που έχει καταγραφεί είναι το «όχι», το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 5% των λέξεων που λέγονται στον ύπνο.
Και γενικά δεν φαίνεται να είμαστε οι πιο ευγενικοί άνθρωποι όταν κοιμόμαστε.
Οι μελέτες έχουν καταγράψει αρκετές ερωτήσεις, βρισιές και φράσεις που μοιάζουν με αντιπαράθεση ή καβγά.
Προφανώς ούτε στον ύπνο μας δεν έχουμε ησυχία.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι, όταν η υπνολαλία συμβαίνει κατά τη διάρκεια του REM ύπνου, εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει πως περίπου 8 στις 10 φορές όσα λέγονται δυνατά σχετίζονται με αυτό που ο άνθρωπος ονειρεύεται εκείνη τη στιγμή.
Άρα κάτι μπορεί να συμβαίνει εκεί μέσα.
Απλώς όχι απαραίτητα αυτό που νομίζεις.
Μπορείς να τον ρωτήσεις «ποια είναι η Μαρία»;
Εδώ φτάνουμε, φυσικά, στο σημαντικότερο σημείο της έρευνας.
Μπορείς να μιλήσεις σε κάποιον που μιλάει στον ύπνο του;
Ναι.
Σε πειράματα, περίπου τις μισές φορές οι άνθρωποι που μιλούσαν στον ύπνο τους ανταποκρίθηκαν σε μια ερώτηση ή σε κάτι που τους είπε κάποιος.
Πριν όμως αρχίσεις να ετοιμάζεις λίστα με ερωτήσεις —κωδικό κινητού, πού πήγες το Σάββατο, ποια είναι η Μαρία— υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια:
Δεν υπάρχει επιστημονική ένδειξη ότι οι άνθρωποι αποκαλύπτουν στον ύπνο τους μυστικά ή κρυμμένες αλήθειες.
Ο εγκέφαλος εκείνη τη στιγμή βρίσκεται ανάμεσα σε όνειρα, μνήμες, εικόνες και ασύνδετες πληροφορίες. Αυτό που ακούς μπορεί να αφορά κάτι που συνέβη χθες, μια σκηνή που είδε σε σειρά ή έναν άνθρωπο που είχε να σκεφτεί δεκαπέντε χρόνια.
Οπότε η «Μαρία» μπορεί πράγματι να υπάρχει.
Μπορεί όμως να είναι και η Μαρία από το Γ2.
Καλή τύχη με αυτό.
Και γιατί συμβαίνει περισσότερο στα παιδιά;
Η υπνολαλία είναι πολύ συχνότερη στην παιδική ηλικία. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη ακριβώς γιατί, αλλά μία πιθανή εξήγηση συνδέεται με το γεγονός ότι τα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο σε βαθύ, slow-wave non-REM ύπνο, ο οποίος μειώνεται όσο μεγαλώνουμε.
Υπάρχει όμως και ένας παράγοντας που φαίνεται να επηρεάζει την υπνολαλία ανεξαρτήτως ηλικίας: η κούραση.
Όταν είμαστε υπερβολικά κουρασμένοι ή δεν έχουμε κοιμηθεί αρκετά, η υπνολαλία —όπως και άλλες παραϋπνίες— μπορεί να εμφανίζεται συχνότερα.
Άρα, αν τελευταία έχεις αρχίσει να δίνεις ολόκληρες παραστάσεις στον ύπνο σου, ίσως το σώμα σου δεν προσπαθεί να σου αποκαλύψει κάποιο βαθύ υποσυνείδητο μυστικό.
Ίσως απλώς σου λέει να κοιμηθείς λίγο περισσότερο.
Και αν απόψε ο άνθρωπος δίπλα σου ψιθυρίσει ένα άγνωστο όνομα;
Μπορείς να ρωτήσεις.
Απλώς μην πάρεις την απάντηση πολύ προσωπικά. Ειδικά αν είναι «όχι».
