Έχεις νιώσει ποτέ εκείνο το ανεξήγητο κενό; Εκείνη την παράξενη ανησυχία που σε επισκέπτεται αργά το βράδυ, ακόμα κι αν η μέρα σου ήταν «γεμάτη» επιτυχίες; Έχεις το σπίτι που ήθελες, την καριέρα που ονειρευόσουν, ίσως και το αυτοκίνητο που κάποτε θαύμαζες. Από έξω, η ζωή σου μοιάζει ιδανική. Από μέσα, όμως, κάτι «σε τρώει».
Ο σπουδαίος ψυχολόγος Καρλ Γιουνγκ μας είχε προειδοποιήσει δεκαετίες πριν. Είχε διαγνώσει αυτό που ονόμαζε «η ασθένεια του Δυτικού ανθρώπου»: την τάση μας να χτίζουμε το εξωτερικό οικοδόμημα της ζωής μας, ξεχνώντας εντελώς τον ένοικο που ζει μέσα σε αυτό.
Το σπίτι και ο ένοικος
Ο Γιουνγκ χρησιμοποιούσε μια πανέμορφη μεταφορά. Φαντάσου τη ζωή σου σαν ένα σπίτι. Ξοδεύουμε απίστευτο χρόνο και ενέργεια για να το επιπλώσουμε με τα πιο ακριβά υλικά, να το διακοσμήσουμε με γούστο και να το διατηρούμε καθαρό. Αλλά τι γίνεται με τον άνθρωπο που κατοικεί μέσα; Είναι η ψυχή του σε παρόμοια κατάσταση τάξης και καθαρότητας;
«Είναι αναμφίβολα πιο άνετο να κατοικεί κανείς σε ένα καλοδιατηρημένο σπίτι», έγραφε ο Γιουνγκ, «αλλά αυτό δεν απαντά στο ερώτημα ποιος είναι ο ένοικος και αν η ψυχή του απολαμβάνει μια παρόμοια κατάσταση». Η τραγωδία του σύγχρονου ανθρώπου είναι ότι κυνηγάμε το «περισσότερο» –περισσότερα χρήματα, περισσότερη αναγνώριση– νομίζοντας ότι εκεί κρύβεται η λύση. Όμως, όπως παρατήρησε ο Γιουνγκ, όση εξωτερική επιτυχία κι αν σημειώσεις, εσωτερικά παραμένεις ο ίδιος.
Η παγίδα της ηδονικής προσαρμογής
Γιατί όμως δεν σταματάμε ποτέ; Η ψυχολογία έχει έναν όρο γι’ αυτό: ηδονική προσαρμογή. Παίρνεις την προαγωγή και νιώθεις υπέροχα για έναν μήνα. Αγοράζεις το νέο αυτοκίνητο και μετά από οκτώ εβδομάδες είναι απλώς το μέσο για να πας στη δουλειά. Ο εγκέφαλός μας συνηθίζει τα καλά πολύ γρήγορα.
Τότε, αντί να κοιτάξουμε μέσα μας, κάνουμε το μοιραίο λάθος: ρυθμίζουμε ξανά το στόχαστρο προς τα έξω. Πιστεύουμε ότι χρειαζόμαστε το επόμενο πράγμα. Αυτός ο κύκλος είναι ατέρμονος και οδηγεί σε αυτό που ο Γιουνγκ αποκαλούσε «άπληστη ανησυχία».
Η φωνή του εσωτερικού ανθρώπου
Ο Γιουνγκ πίστευε ότι η ψυχή μας έχει τις δικές της ανάγκες: νόημα, αυτογνωσία, δημιουργική έκφραση. Όταν τις αγνοούμε για πολύ καιρό, η ψυχή «αντιδρά». Δεν είναι προσωπική αποτυχία αν νιώθεις κατάθλιψη ή άγχος ενώ «έχεις τα πάντα». Είναι ένα σήμα. Ο εσωτερικός άνθρωπος ζητά την προσοχή σου.
Αν δεν τον ακούσεις, προειδοποιούσε ο Γιουνγκ, αυτός ο εσωτερικός εαυτός γίνεται πηγή «ανεξήγητης κακοτυχίας και ακατανόητης δυστυχίας μέσα σε συνθήκες ζωής από τις οποίες θα περίμενε κανείς το αντίθετο». Είναι εκείνη η στιγμή που αναρωτιέσαι: «Γιατί δεν είμαι ευτυχισμένος; Αφού έχω κάθε λόγο να είμαι».
Η λύση: Η εσωτερική και εξωτερική ζωή πρέπει να μεγαλώνουν μαζί
Το λάθος μας είναι ότι θεωρούμε την εσωτερική εργασία –τον στοχασμό, τη σκιομαχία με τους φόβους μας, την αναζήτηση νοήματος– ως κάτι προαιρετικό ή «πολυτέλεια». Για τον Γιουνγκ, ήταν ζήτημα επιβίωσης.
Το μυστικό για μια γεμάτη ζωή δεν είναι να σταματήσεις να χτίζεις το «σπίτι» σου. Είναι να αρχίσεις να επενδύεις τον ίδιο χρόνο και την ίδια σοβαρότητα στον ένοικο.
-
Μάθε να κάθεσαι με τη δυσφορία σου αντί να την «πνίγεις» με το κινητό ή τις αγορές.
-
Αναρωτήσου «γιατί» κυνηγάς αυτό που κυνηγάς.
-
Διεύρυνε τον πνευματικό σου ορίζοντα.
Όταν οι άνθρωποι αναπτύσσονται σε πιο «ευρύχωρες προσωπικότητες», έλεγε ο Γιουνγκ, οι νευρώσεις και η δυστυχία τείνουν να εξαφανίζονται. Το σπίτι είναι μια χαρά. Ήταν πάντα μια χαρά. Ήρθε η ώρα να γνωρίσεις επιτέλους αυτόν που ζει μέσα.
Tip of the Day Αφιέρωσε δέκα λεπτά σήμερα στην απόλυτη ησυχία, χωρίς καμία εξωτερική διέγερση. Μην προσπαθήσεις να «φτιάξεις» τίποτα. Απλώς άκου τι έχει να σου πει ο ένοικος του σπιτιού σου. Η ευτυχία δεν είναι το επόμενο απόκτημα, αλλά η ποιότητα της σχέσης που έχεις με τον εαυτό σου.
Πώς ξεκινάς όμως να δουλεύεις με τη σκιά σου στην πράξη; σου έχω τρεις απλές αλλά πανίσχυρες ασκήσεις για να αρχίσεις από σήμερα:
-
Ο καθρέφτης των άλλων: σκέψου κάποιον που σε εκνευρίζει αφάνταστα. Τι είναι αυτό που σε ενοχλεί πάνω του; Είναι η αλαζονεία του; Η τεμπελιά του; Συχνά, αυτό που μας εξοργίζει στους άλλους είναι ένα κομμάτι του εαυτού μας που δεν έχουμε επιτρέψει στον εαυτό μας να εκφράσει. Αναρωτήσου: «πού είμαι εγώ αλαζόνας;» ή «γιατί δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να ξεκουραστεί;».
-
Η ανατομία του «γιατί»: την επόμενη φορά που θα νιώσεις μια έντονη, δυσανάλογη αντίδραση (θυμό, ζήλια, φόβο) για κάτι μικρό, σταμάτα. Μην το προσπεράσεις. Ρώτα τον εαυτό σου: «γιατί με πόνεσε τόσο αυτό;». Συνήθως η απάντηση κρύβεται σε μια παλιά πληγή ή σε μια ανάγκη που θάψαμε βαθιά.
-
Γράψε χωρίς φίλτρο: πάρε ένα τετράδιο και γράψε όλα όσα φοβάσαι να παραδεχτείς. Τις «κακές» σου σκέψεις, τις επιθυμίες που θεωρείς απαγορευμένες. Το χαρτί δεν σε κρίνει. Όταν τα βλέπεις γραμμένα, η δύναμή τους πάνω σου εξασθενεί, γιατί παύουν να είναι αόρατα.
Η εργασία με τη σκιά δεν σε κάνει «κακό» άνθρωπο. Σε κάνει ολόκληρο άνθρωπο. Όταν αποδέχεσαι το σκοτάδι σου, παύει να σε ελέγχει και τότε μπορείς πραγματικά να απολαύσεις το φως σου.
Extra Tip of the Day Μην φοβάσαι τα «σκοτεινά» σου σημεία. Είναι εκεί για να σου δείξουν πού χρειάζεσαι περισσότερη αγάπη και αποδοχή. Η ολοκλήρωση έρχεται όταν σταματάς να πολεμάς τον εαυτό σου και αρχίζεις να τον ακούς.
