Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Ανήκουν στη συλλογική μας μνήμη, στην ιστορική συνείδηση και στην ευθύνη που έχουμε να θυμόμαστε. Η 19η Μαΐου είναι μία από αυτές τις ημέρες. Η Ελλάδα τιμά την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, αποτίοντας φόρο τιμής σε περισσότερους από 353.000 Ποντίους που εξοντώθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα.

Οι Έλληνες του Πόντου ζούσαν επί αιώνες στις νότιες ακτές του Εύξεινου Πόντου, στη σημερινή βόρεια Τουρκία. Δημιούργησαν ακμαίες κοινότητες με έντονη οικονομική, πολιτιστική και πνευματική δραστηριότητα. Σχολεία, εκκλησίες, εμπορικά κέντρα και μια πλούσια παράδοση συνέθεταν έναν ιδιαίτερο ελληνικό κόσμο που άνθισε για περισσότερα από 2.500 χρόνια.

Από το 1914 έως το 1923, οι Πόντιοι υπέστησαν διωγμούς, εκτοπίσεις, πορείες θανάτου, σφαγές και βίαιο ξεριζωμό. Οι διώξεις οργανώθηκαν από το καθεστώς των Νεότουρκων και αργότερα από το κεμαλικό κίνημα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής εξόντωσης χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η 19η Μαΐου επιλέχθηκε ως ημέρα μνήμης επειδή στις 19 Μαΐου 1919 ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα, γεγονός που σηματοδότησε την πιο σκληρή φάση των διώξεων. Το 1994, η Ελληνική Βουλή καθιέρωσε επίσημα την ημερομηνία ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.

Η μνήμη αυτής της τραγωδίας δεν αφορά μόνο τον ποντιακό ελληνισμό. Αφορά ολόκληρο τον ελληνισμό και κάθε κοινωνία που πιστεύει ότι η ιστορική γνώση αποτελεί ασπίδα απέναντι στη λήθη, τον φανατισμό και τη βία.

Σήμερα, οι απόγονοι των Ποντίων κρατούν ζωντανή τη γλώσσα, τη μουσική, τους χορούς, τα ήθη και τις παραδόσεις των προγόνων τους. Μέσα από τη λύρα, τα τραγούδια και τις αφηγήσεις, η ιστορία συνεχίζει να μεταδίδεται από γενιά σε γενιά.

Η 19η Μαΐου είναι μια υπενθύμιση ότι η μνήμη δεν είναι απλώς αναφορά στο παρελθόν. Είναι πράξη σεβασμού, δικαιοσύνης και ευθύνης απέναντι στην ιστορία. Γιατί οι λαοί που θυμούνται έχουν περισσότερες πιθανότητες να προστατεύσουν το μέλλον τους.