Τις τελευταίες ημέρες, το timeline μας έχει κατακλυστεί από μια λέξη: Epstein. Τα περιβόητα «Epstein Files» ανοίγουν σιγά-σιγά, και όλος ο πλανήτης κάθεται με το δάχτυλο στο ποντίκι, περιμένοντας να δει ποιος διάσημος ηθοποιός, ποιος πρώην πρόεδρος ή ποιος γαλαζοαίματος βρισκόταν στη λίστα των καλεσμένων εκείνου του φρικτού νησιού.
Η οργή ξεχειλίζει. Και δικαίως. Όμως, αν μείνουμε μόνο στο «κουτσομπολιό» της επωνυμίας, χάνουμε την ουσία. Το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι μόνο ο Epstein. Το πραγματικό σκάνδαλο είναι ότι χρειαζόμαστε έναν «διάσημο κακό» για να θυμηθούμε ότι τα παιδιά μας κινδυνεύουν.
Η παγίδα του «Επώνυμου Κακού»
Γιατί μας σοκάρει τόσο πολύ η περίπτωση Epstein; Ίσως γιατί είναι βολικό να πιστεύουμε ότι η κακοποίηση παιδιών είναι κάτι που συμβαίνει μόνο σε ιδιωτικά νησιά, με ιδιωτικά τζετ και διεφθαρμένους εκατομμυριούχους. Αυτό μας κάνει να νιώθουμε ασφαλείς στις δικές μας «κανονικές» γειτονιές.
Η Linda Caroll, σε ένα πρόσφατο άρθρο της που προκάλεσε αίσθηση, παρέθεσε μερικά νούμερα που προκαλούν ίλιγγο. Στην Αμερική, ένα παιδί κακοποιείται κάθε 9 λεπτά. Αυτό σημαίνει 160 παιδιά την ημέρα. Αν κάνετε τους υπολογισμούς, οι 1.200 κακοποιήσεις για τις οποίες κατηγορείται το κύκλωμα Epstein, στην πραγματική ζωή συμβαίνουν μέσα σε μόλις μία εβδομάδα από ανθρώπους που δεν έχουν ούτε ένα ευρώ στην τράπεζα, ούτε έναν τίτλο ευγενείας.
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία από το «Χαμόγελο του Παιδιού» και την ΕΛ.ΑΣ. δείχνουν μια παρόμοια, αυξανόμενη τάση. Το πρόβλημα δεν είναι το «νησί». Το πρόβλημα είναι η νοοτροπία μας.
Ποιος είναι ο «Λύκος»;
Έχουμε μεγαλώσει με την εικόνα του «κακού ξένου» που παραμονεύει στο σκοτάδι. Όμως, τα στατιστικά είναι αμείλικτα:
-
Οι «δικοί μας» άνθρωποι: Μόνο ένα μικρό ποσοστό των δραστών είναι τελείως ξένοι. Οι περισσότεροι είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας: ο προπονητής, ο δάσκαλος, ο οικογενειακός φίλος, ο θείος.
-
Η εμπιστοσύνη ως όπλο: Ο κακοποιητής δεν χρησιμοποιεί πάντα βία· χρησιμοποιεί την εμπιστοσύνη. Χτίζει μια σχέση με το παιδί (grooming), γίνεται ο «αγαπημένος του ενήλικας» και μετά χρησιμοποιεί αυτή τη σύνδεση για να το φιμώσει.
-
Η σιωπή των αμνών: Το πιο σοκαριστικό στοιχείο στην υπόθεση Epstein δεν ήταν μόνο οι πράξεις, αλλά η προστασία που παρείχε το σύστημα. Και το «σύστημα» δεν είναι μόνο οι δικαστές· είναι και η κοινωνία που επιλέγει να μην «ανακατεύεται» σε ξένες δουλειές.
Το Νομικό «Κενό» και το Τραύμα
Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία που θίγει η διεθνής αρθρογραφία είναι η δυσκολία της δικαιοσύνης. Πολλά περιστατικά κακοποίησης κλείνουν χωρίς σύλληψη. Γιατί; Επειδή το νομικό σύστημα απαιτεί από ένα παιδί —συχνά νήπιο— να έρθει αντιμέτωπο με τον θύτη του στο δικαστήριο.
Ποιος γονιός θέλει να περάσει το παιδί του αυτή τη δεύτερη κακοποίηση; Ποιος μπορεί να ζητήσει από ένα εξάχρονο να περιγράψει λεπτομερώς τη φρίκη μπροστά σε ξένους; Η απουσία κατάθεσης σημαίνει συχνά απουσία καταδίκης. Και κάπως έτσι, οι «devils» του Shakespeare συνεχίζουν να περπατούν ανάμεσά μας.
Say Yes στην Εγρήγορση
Το θέμα Epstein πρέπει να είναι για εμάς ένα καμπανάκι αφύπνισης, όχι ένα θέμα για να περάσει η ώρα στο καφενείο. Αν θέλουμε να λεγόμαστε πολιτισμένη κοινωνία, οφείλουμε:
-
Να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας: Όχι με φόβο, αλλά με γνώση. Να ξέρουν ότι το σώμα τους τους ανήκει και ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να τους ζητάει «μυστικά».
-
Να ακούμε τις σιωπές: Η κακοποίηση δεν αφήνει πάντα σημάδια στο δέρμα. Αφήνει σημάδια στη συμπεριφορά, στο βλέμμα, στην απότομη αλλαγή διάθεσης.
-
Να απαιτήσουμε αλλαγές: Χρειαζόμαστε ένα νομικό πλαίσιο που να προστατεύει το παιδί-μάρτυρα, που να μην το αναγκάζει να ξαναζεί το τραύμα για να αποδειχθεί το αυτονόητο.
Επίλογος: Το φως κερδίζει το σκοτάδι
Ο Epstein πέθανε, αλλά το «σύστημα» που επιτρέπει τέτοιες φρίκες είναι ακόμα εδώ. Η μόνη διαφορά ανάμεσα σε έναν πλούσιο κακοποιητή και έναν «φτωχό» είναι τα μέσα που διαθέτουν. Η πράξη παραμένει η ίδια.
Ας σταματήσουμε να ψάχνουμε μόνο τα ονόματα στις λίστες των διασήμων. Ας αρχίσουμε να προσέχουμε τα ονόματα των παιδιών στις δικές μας λίστες: στα σχολεία, στις αθλητικές ομάδες, στις γειτονιές μας. Η προστασία τους είναι το μοναδικό «ναι» που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
Tip of the Day: Η δύναμη του “όχι”. Μάθετε στο παιδί σας ότι έχει το δικαίωμα να πει «όχι» σε οποιοδήποτε άγγιγμα δεν το κάνει να νιώθει άνετα, ακόμα κι αν αυτό προέρχεται από ένα συγγενικό πρόσωπο (π.χ. ένα αναγκαστικό φιλί). Η αυτονομία του σώματος ξεκινά από την πρώτη μέρα.
